مخالفت كردند و آن را بر خلاف حكم خدا تلقى نمودند هر چند همان گروه، خود، على (عليه السلام) را وادار به پذيرش حكميت نموده بودند ولى بعداً از آن عدول كرده و كار خود و امام را تخطئه نمودند.

در چنين شرايطى مسأله اى تحت عنوان«حكم مرتكب كبيره چيست؟» مطرح گرديد.

گروه خوارج ارتكاب كبيره را معادل با كفر دانسته، قهراً به حكم اين كه كافر در آتش مخلد است او را نيز در آتش جاودانه دانستند.

گروه معتزله، مرتكب كبيره را حدّمتوسط ميان مؤمن و كافر دانستند و معتقد شدند كه مرتكب كبيره نه مؤمن است و نه كافر، بلكه حدّ وسطى است ميان آن دو ولى در عين حال اگر توبه نكند و بدون توبه بميرد، در آتش مخلد خواهد بود.

طوايف ديگر اسلامى با هر دو گروه مخالفت ورزيده و براى ايمان، درجات و مراتبى قايل شدند و مرتكب كبيره را مؤمن فاسق دانسته و هرگز محكوم به خلود در عذاب نكردند، بلكه معتقد شدند كه پس از ديدن كيفر اعمال زشت خود، از آتش دوزخ بيرون آمده ووارد بهشت خواهد شد.

اكنون كه با تاريخچه مسأله آشنا شديم به نقل نصوصى از كتابهاى كلامى مى پردازيم:

١.«شيخ مفيد» مى گويد: خلود در آتش از آن كافران است وبس، نه گروه اهل معرفت ومُقرّ به فرايضى مانند نماز، هر چند مرتكب گناه كبيره باشند و اين نظريه علماى اماميه است ومرجئه و اصحاب حديث (پيروان احمد بن حنبل) با اماميه هم عقيده اند در حالى كه معتزله خلاف آن را برگزيده و معتقدند كه علاوه بر كافران، مسلمانان مرتكب كبيره نيز در آتش جاودانه هستند(بشرط اين كه بدون توبه از دنيا بروند).