منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٥٢٢
درجه اعتبار ساقط است و برخى كه قابل ذكر مى باشد در اين جا مى آوريم:
١. انسانهاى شريف و ممتاز كه مشمول لطف و كرم خدا مى باشند.
٢. گروهى كه خوبى ها و بدى هاى آنان يكسان بوده و به خاطر يكسانى نه وارد بهشت شده اند، ونه وارد دوزخ و از اين جهت در اين حد فاصل نگهدارى مى شوند و سرانجام در پرتو رحمت خدا وارد بهشت مى شوند.
٣. ملائكه و فرشتگانى كه به شكل مردان درآمده و همگان را مى شناسند.
٤. افراد عادل و دادگر امتها كه بر وضع افراد امت خود گواهى مى دهند.
٥. گروه صالحى كه از نظر فقه و علم در مرتبه قابل توجهى هستند.
قول دوم با ظاهر آيه سازگار نيست، زيرا چنين گروهى، شايستگى اين را كه بهشتيان و دوزخيان را كاملاً بشناسند و به بهشتيان درود گفته و به آنان فرمان دخول دهند، ندارند.
نظريه سوم (فرشتگان به شكل مردان متمثل مى شوند) نيز بر خلاف ظاهر آيه است و قرينه اى بر آن وجود ندارد.
نظريه چهارم و پنجم مى تواند با نظريه نخست قابل جمع باشد، توضيح اين كه اعراف و اعرافيان از نظر كمالات معنوى داراى مراتب و درجات مى باشند و در ميان آنان طبقه ممتاز و انبيا و اولياى الهى هستند و در رده هاى پايين تر، افراد عادل و صالح هر امت و فقها و علما نيز در زمره اعرافيان مى باشند.
٤. مضمون آيات چهارگانه بيانگر دورنمايى از يك حقيقت معنوى است كه واقعيت آن را جز در لباس اين نوع از بيان نمى توان درك كرد، براى درك