در حالى كه همه بنى اسرائيل فرمانروا نبوده و تنها برخى از آنان مانند داوود و سليمان فرمانروايى داشته اند ولى حكومت و فرمانروايى را به همه آنان نسبت داده است از اين جهت بايد گفت مقصود از شهادت دادن امت اسلامى خصوصاً بر اعمال ظاهرى وباطنى شهادت آن گروهى است كه از علم وسيع و گسترده اى برخوردار بوده و اين گروه جز پيشوايان معصوم كسى نيست، و اگر بخواهيم در اين مورد طبقه ديگر از افراد امت را نيز وارد كنيم، يعنى آنان كه از نظر تقوا و طهارت در درجه بالايى قرار دارند، ناچاريم براى آنان علم وسيعى قايل شويم كه بر اعمال پنهانى ديگران نيز آگاه بوده و بتوانند بر آن نيز گواهى دهند و يا لااقل شهادت آنان را به اعمال ظاهرى آن هم در مورد افراد معاصر با خود اختصاص دهيم.

البته اين بحث دامنه گسترده اى دارد كه بايد تحت عنوان«حقيقت شهادت و شاهد» در قرآن، مورد بررسى قرار گيرد. و ما به فضل الهى، پيرامون موضوعاتى مانند صديقين، شهدا ، صالحين بحث خواهيم كرد.

[١] مائده /٢٠.