خلاصه: انسانهاى ارزشمند، اسوه ها و الگوها هستند وهمان گونه كه در دنيا گفتار و كردار آنان ملاك تشخيص حق از باطل است، در سراى ديگر نيز ميزان سنجش اعمال بوده و به وگونه اى مى توان به وسيله آنان نيك و بد را از يكديگر جدا كرد.

از اين بيان مى توان به حقيقت گفتار امام سجاد (عليه السلام) در اين باره پى برد، آن حضرت در تفسير آيه (وَنَضَعُ الْمَوازينَ الْقِسْطَ)فرموده اند: اين آيه از آنِ اهل توحيد است ولى براى افراد مشرك ميزانى نصب نمى شود و صحايف اعمال آنان گشوده نمى گردد بلكه به طور دسته جمعى و گروهى به سوى دوزخ روانه مى شوند، و نصب ميزان و گشودن صحايف اعمال، از آن اهل اسلام است.[١]

نكته اين مطلب روشن است، زيرا افراد مشرك كمترين بهره اى از حق نداشته كوچكترين مشابهتى به انبيا ندارند و لذا نيازى به ميزان نخواهند داشت.

و گواه ديگر بر اين تفسير آن است كه امام سجاد (عليه السلام) از پيامبر گرامى(صلى الله عليه وآله وسلم) نقل مى كند كه آن حضرت فرمود: در ميزان هيچ انسانى روز رستاخيز چيزى گرانبهاتر از خلق نيكو نيست.[٢]

از آنجا كه خوى نيكو از صفات بارز پيامبران است، انسان نيكو خلق از طريق شباهت بيشتر با پيامبران شباهت روشنى به پيامبران خواهد داشت و طبعاً عمل او گرانبها و با ارزش تلقى مى شود.

سخن برخى از صاحب نظران

در پايان اين بحث مطلبى را كه برخى از صاحب نظران مانند غزالى،

[١] بحارالأنوار: ج٧، باب ١٠، حديث ٨.
[٢]«ما يُوضَعُ فى ميزانِ امْرِىء يَوْمَ القِيامَةِ أَفْضَلُ مِنْ حُسْنِ الْخُلْقِ» (همان مدرك: حديث٧).