منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤١١

عليت استوار نموده و برخى از مخلوقات خود را به عنوان«مُدبِّران امور» (وَالْمُدَبِّراتِ أَمْراً) تعيين نموده است در نظام اخروى نيز قانون عليّت حاكم بوده و خداوند برخى از مخلوقات خود را عهده دار مقام حسابرسى بندگان مى نمايد يا آن كه در انجام اين مهم تنها خود اقدام مى نمايد؟

پاسخ

ظاهر، بلكه صريح برخى از آيات قرآن اين است كه در قيامت، خداوند خود به حساب بندگان رسيدگى مى كند چنان كه مى فرمايد:

(...فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَعَلَيْنَا الْحِسابُ) .[١]

«تو عهده دار رسالت و ابلاغ احكام الهى به مردم هستى و رسيدگى به حساب آنان به عهده ما است».

و نيز مى فرمايد:

(إِنَّ إِلَيْنا إِيابَهُمْ * ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا حِسابَهُمْ).[٢]

«رجوع آنان به سوى ما است سپس حساب آنان بر ما است».

و نيز مى فرمايد:

(إنْ حِسابُهُمْ إِلاّعَلى رَبّى لَوْ تَشْعُرُونَ) .[٣]

«حساب آنان (به عهده كسى) جز خدا نيست اگر درك مى كرديد».

و نيز مى فرمايد:

(...وَكَفى بِاللّهِ حَسيباً) .[٤]

«كافى است كه خدا حسابرس اعمال بندگان خود باشد».

ولى از برخى از آيات قرآن چنين استفاده مى شود كه در سراى ديگر هر انسانى خود به حساب اعمال خود مى رسد و نياز به حسابرس ديگرى غير از