در اين آيه از سدى كه ذوالقرنين ساخته تا از هجوم اقوام وحشى يأجوج و مأجوج جلوگيرى كند، سخن به ميان آمده است و آن را يك سد پايدار تا رسيدن وعده الهى قلمداد نموده است، ولى روشن نيست كه ويرانى اين سد كدام يك از دو قسم اشراط قيامت است، آيا از آن قسم نخستين است كه قبل از وقوع قيامت در حالى كه انسانها در روى زمين زندگى مى كنند رخ مى دهد، يا از آن قسمتى است كه همراه با دگرگونى نظام وزلزله همگانى، انجام مى گيرد و به اصطلاح از«اَشْراطُ السّاعة» است يا از«مَشاهِدُ القِيامَة؟».

ولى آيه ديگر مى تواند اين ابهام را برطرف كند آنجا كه مى فرمايد:

٣. (حَتّى إِذا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُمْ مِنْ كُلِّ حَدَب يَنْسِلُونَ* وَاقْتَرَب الْوَعْدُ الحَقُّ فَإِذا هِىَ شاخِصَةٌ أَبْصارُ الَّذينَ كَفَرُوا يا وَيْلَنا قَدْكُنّا فى غَفْلَة مِنْ هذا بَلْ كُنّا ظالِمينَ).[١]

«هنگامى كه گشوده شود راه يأجوج و مأجوج و آنان از هر تَلّ و بلندى، سرازير مى شوند وعده حقّ الهى نزديك گرديده، در اين هنگام چشمان آنان كه كفر ورزيده اند، به خاطر بُهت زدگى وحيرت باز مى ماند،(مى گويند) واى بر ما كه پيش از اين، در غفلت بوديم و از ستمگران به شمار مى رفتيم(به جاى پرستش خدا بتها را مى پرستيديم)».

در اين جا سخن از گشوده و باز شدن سد يأجوج ومأجوج به ميان آمده و اين كه آنان به عمل پيشين خود مبادرت مىورزند، و از بلندى ها به سوى جهان تمدن سرازير مى شوند، و طبعاً به فساد و تباهى گرى قبلى خود ادامه مى دهند، با توجه به اين مطلب، يك چنين حادثه از سنخ قسم نخست خواهد بود.

[١] انبياء/٩٦ـ٩٧.