(«فرعون بر پيمودن راه بد ادامه داد) تا لحظه اى كه غرق او را گرفت، در اين هنگام به فكر توبه افتاد، گفت: ايمان آوردم كه خدايى جز خدايى كه بنى اسرائيل به آن ايمان آورده اند نيست و من يكى از تسليم شدگان در پيشگاه او هستم (خطاب آمد) اَلان، در حالى كه در گذشته مخالفت مى كردى و از مفسدان بودى؟».

امت هايى كه مستحق نزول عذاب بودند تا پيش از نزول آن، پيامبران الهى را مسخره مى كردند ولى آنگاه كه با عذاب روبه رو مى شدند دست به دامن انبيا شده اظهار ايمان مى كردند چنان كه مى فرمايد:

(فَلَمّا رَأَوْا بَأْسَنا قالُوا آمَنّا بِاللّهِ...* فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيْمانُهُمْ لَمّا رَأَوْا بَأْسَنا...).[٢]

«آنگاه كه عذاب ما را ديدند گفتند ايمان آورديم ولى ايمان آنان در اين حالت مؤثر و مفيد نبود».

امير مؤمنان در يكى از سخنان خود به اين حقيقت چنين اشاره مى كند:

«گناهكاران در برابر عذابى كه به هنگام مرگ براى آنها آشكار مى شود انگشت ندامت به دندان مى گيرند».[٣]

و در پايان يادآور مى شويم كه: امتناع از پذيرايى اين نوع توبه و ندامت با رحمت گسترده الهى مخالف نيست، زيرا پذيرفتن پشيمانى در دستگاه تشريع

[١] يونس/٩٠ ٩١.
[٢] غافر/٨٤ ٨٥.
[٣] فَهُوَ يَعضُّ يَدَهُ نَدامَةً عَلى ما أصحر لَهُ عِنْدَ الْمَوتِ مِنْ أَمْرِهِ(نهج البلاغه، صبحى صالح، خطبه ١٠٩).