شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٦٨٢ - جستن آن درخت كه هر كه ميوه آن درخت خورد نميرد
جُستن آن درخت كه هر كه ميوه آن درخت خورد نميرد
|
گفت دانايى براى داستان |
كه درختى هست در هندوستان |
|
|
هر كسى كز ميوه او خورد و بُرد |
نى شود او پير نى هرگز بمُرد |
|
|
پادشاهى اين شنيد از صادقى |
بر درخت و ميوهاش شد عاشقى |
|
|
قاصدى دانا ز ديوانِ ادب |
سوى هندستان روان كرد از طلب |
|
|
سالها مىگشت آن قاصد از او |
گِرد هندستان براى جست و جو |
|
|
شهر شهر از بهر اين مطلوب گشت |
نى جزيره ماند و نى كوه و نى دشت |
|
|
هر كه را پرسيد كردش ريشخند |
كين كه جويد جز مگر مجنونِ بند |
|
|
بس كسان صفعش زدند اندر مزاح |
بس كسان گفتند اى صاحب فلاح |
|
|
جست و جوى چون تو زيرك سينه صاف |
كى تهى باشد كجا باشد گزاف |
|
|
وين مراعاتش يكى صفع دگر |
وين ز صفع آشكارا سختتر |
|
|
مىستودندش به تَسخر كاى بزرگ |
در فلان اقليم بس هول و سترگ |
|
|
در فلان بيشه درختى هست سبز |
بس بلند و پهن و هر شاخيش گبز |
|
|
قاصدِ شه بسته در جُستن كمر |
مىشنيد از هر كسى نوعى خبر |
|
|
بس سياحت كرد آن جا سالها |
مىفرستادش شهنشه مالها |
|
|
چون بسى ديد اندر آن غربت تعب |
عاجز آمد آخِر الامر از طلب |
|
|
هيچ از مقصود اثر پيدا نشد |
ز آن غرض غير خبر پيدا نشد |
|
|
رشته اوميدِ او بگسسته شد |
جُسته او عاقبت ناجُسته شد |
|
|
كرد عزم باز گشتن سوى شاه |
اشك مىباريد و مىبُرّيد راه |
|
ب ٣٦٤٤- ٣٦٢٧ جستن آن درخت: چنان كه در شاهنامه، كليله و دمنه، عجايب نامه، و فرائد السلوك (به نقل مرحوم فروزانفر) آمده آن درخت، دانش است. (نگاه كنيد به: مآخذ