تحف العقول ت کمره‌ای - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤٣٠ - (سخن آن حضرت با هارون الرشيد) (در ضمن خبرى طولانى كه محل نيازش را بيان كرديم)

و كاغذى آوردند و نوشت: (١) بنام خداوند بخشاينده مهربان همه امور دين چهار است: ١- امورى كه اختلاف ندارد و مورد اتفاق امت است و مورد ضرورت و بايست آنها است ٢- اخبار مورد اتفاق كه هدف نهائى است و هر شبهه‌اى بآنها عرضه مى‌شود و هر پيشامدى از آنها استنباط ميگردد، و آن اجماعى امت است ٣- امرى كه مورد ترديد و انكار پذير است و راهش اينست كه از متخصص آن توضيح خواهند براى آنها كه دليل آن را جويند از آيات قرآنى كه تفسيرش مورد اتفاق است و سنتى كه همه قبول دارند، و اختلافى در آن نيست ٤- يك قانونى كه از نظر عقول عادلانه است و خاصه و عامه امت را ترديد و انكار آن نرسد، و اين دو امر از توحيد و پائين‌تر آن تا برسد بديه يك خراش در تن و بالاتر جارى هستند. اينست ميزانى كه امر دين بر آن سنجيده شود. پس هر آنچه برهانش براى تو پا برجا است بپذيرى، و هر چه صحتش بر تو نامعلوم است از دين ندانى هر كه براى اثبات يك امر دينى يكى از اين سه را آورد (قرآن و سنت و قانون عقلى) همان حجت رسائى است كه خدا در قول خود براى پيمبرش بيان كرده (١٧٠- الانعام) بگو براى خدا است حجت رسا و اگر بخواهد همه شماها را رهنمائى كند- حجت رسا را بنادان ميرساند و با نادانى خود آن را ميفهمد چنانچه دانا بدانائى خود آن را ميفهمد زيرا خدا عادل است و زورگو نيست بر خلق خود احتجاج كند بدان چه ميدانند، و آنها را دعوت كند بدان چه ميفهمند نه بدان چه ندانند و نفهمند رشيد بآن حضرت جائزه داد و او را برگردانيد و خبر طولانيست.