تحف العقول ت کمره‌ای - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤٠٧ - سفارش آن حضرت بهشام در وصف عقل

خدا، و خوش پذيراترشان شناساتر بخدا است، و داناترشان بامر خدا خوش خردتر و خردمندترشان آنهايند كه پايه و مقام آنها در دنيا و آخرت بلندتر است.

(١) اى هشام هيچ بنده‌اى نيست جز اينكه فرشته‌اى مهارش را دارد و براى خدا تواضع نكند جز اينكه بالايش برد و بزرگى نفروشد جز اينكه پستش كند.

اى هشام راستى براى خدا بر مردم دو حجت است حجت ظاهره و حجت باطنه، حجت ظاهر رسولان و پيمبرانند و امامان، و حجت باطنه خردها است.

اى هشام راستى خردمند كسيست كه حلال از شكرش باز ندارد، و حرام بر صبرش چيره نشود.

اى هشام هر كه سه چيز را بر سه چيز مسلط كند گويا هواى نفسش را بر ويران كردن عقلش كمك داده، هر كه با درازى آرزو روشنى عقلش را تيره كند، و با گفتار زيادى حكمتهاى طرفه را محو سازد، و با شهوات نفس نور عبرت را بكشد، گويا بهواى نفس براى ويران كردن عقل كمك كرده، و هر كه عقلش را ويران كرد دين و دنيايش را تباه كرده.

اى هشام چطور عملت نزد خدا پاك باشد و تو عقلت را از امر خدا بازداشتى و هواى نفست را براى غلبه بر عقلت فرمان بردى.

اى هشام صبر بر تنهائى نشانه قوت عقل است، هر كه از طرف خدا تبارك و تعالى تعقل كند از اهل دنيا و راغبين در آن كناره گرفته و بدان چه نزد پروردگارش است رغبت نموده، و خدا در وحشت انيس او است و در تنهائى يار او است، و توانگرى او است در ندارى، و عزت او است در بى‌تيره و تبارى.