تحف العقول ت کمره‌ای - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤٩٨ - (و اما مهلت در وقت)

آنها را بدو داده و بر فقير زكاة و حج واجب نكرده قول او است (٩١- آل عمران) از آن خدا است حج خانه بر هر كه بدان راه برد- و قول او است در باره ظهار (٤ و ٥- المجادلة) و آن كسانى كه زنان خود را ظهار كنند و سپس از قول خود برگردند بايد بنده‌اى آزاد كنند- تا آنجا كه فرمايد- هر كه نتواند بايد شصت مسكين را اطعام كند. همه اينها دليل است بر اينكه خدا تبارك و تعالى بنده‌هايش را مكلف نكرده مگر بدان چه توانش آن را بدانها داده است بوسيله نيروى عمل و از همانند هم نهيشان كرده، اينست معنى تندرستى.

(١)

(و اما آزادى راه)

(٢) كه فرموده معنايش اينست كه ديده‌بانى براى او نباشد تا جلوش را بگيرد، و از عمل بفرمان خدا بازش دارد و اينست گفتار او در باره كسى كه ناتوانست، و از عمل بامر خدا ممنوع است، و چاره‌اى ندارد، و راهى بدان نميبرد چنانچه خداى تعالى فرمايد (١٠٠- النساء) مگر مردان و زنان ناتوان و كودكان كه چاره‌اى نتوانند و راه را نميدانند- خبر داده كه ناتوان راهى ندارد و بر گفتار خلاف او (از راه تقيه) باكى نيست در صورتى كه از دل ايمان دارد.

(٣)

(و اما مهلت در وقت)

(٤) پس آن دوران عمريست كه انسان در آن بهرمند است از آنگاه كه تحصيل معرفت بر او واجبست تا آخر عمر و اين از هنگام مميز شدن و بلوغ است تا مردن، پس هر كه در راه جستجوى حق بميرد و بكمال آن نرسد عاقبت بخير است و اينست قول خدا (١٠١- النساء) هر كه از خانه‌اش بيرون رود براى مهاجرت‌