تحف العقول ت کمره‌ای - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ١٣٣ - (فرمان آن حضرت به أشتر وقتى او را والى مصر و اعمال آن نمود)

توسعه بده و حقوق كافى بآنها بده كه بر اصلاح حال خود نيرومند گردند و از اختلاس آنچه در دست دارند بى‌نياز شوند و اگر خلاف فرمانت كنند يا در امانت خود دستبردى زنند حجت تو بر آنها تمام باشد، سپس از كارشان بازرسى كن و ديده‌بانهاى درست و باوفا بر آنها بگمار زيرا بازرسى محرمانه از كارشان سبب واداشتن بامانت دارى و سازش آنها با رعيت و خود نگهدارى از ياورانست و اگر يكى از آنان دست بخيانت گشود و بازرسانت در گزارش آن اتفاق كردند بگواهى آنان اكتفاء كن و او را كيفر بدنى بده و هر چه از كار خود اندوخته از او بگير و او را خوار كن و بخيانت داغ نه و ننگ تهمت بگردنش بند.

(١) خراجگزاران را تفقد كن كه بهبود خراج و بهبودى خراج‌گزاران مايه بهبودى ديگرانست و ديگران به نشوند جز بوسيله آنان زيرا همه مردم نان خور خراج و خراجگزارانند بايد بآباد كردن زمين بيشتر بپردازى از گرفتن خراج زيرا گرفتن خراج بدست نيايد جز بآباد كردن، هر كه آباد نكرده خراج خواهد كشور را ويران كند و مردم را هلاك سازد و كارش استوار نماند جز اندكى، خراج‌گزاران همه شهرستانهايت را نزد خود فراآور و بآنها بفرما تا گزارش حال شهرستان خود و نيازمنديها و تسهيلات كار خود را بتو بدهند، سپس از كارشناسان ديگرى هم بپرس و اگر از سنگينى خراج يا كم‌آبى و غرق يا بى‌بارانى و تشنگى يا آفت بتو شكايت كردند تا اندازه‌اى كه خدا كارشان را بدان اصلاح كند بر آنها تخفيف بده و اگر از تو كمكى خواستند براى اصلاح آنچه بمال خود بر آن قادرند بآنها كمك بده زيرا اين كمك تو را عاقبتى خوب است، بر تو گران نباشد كه بآنها تخفيف بدهى يا كمك كنى زيرا آن‌