علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٧٨ - ١ دسته تدوين و گردآورى

سوم. بيان مراتب هر منزل از زبان اولياى الاهى؛ به‌گونه‌اى كه مراتب چندگانه يك منزل عرضه شده است؛ مانند خوف كه به گفته ابوعلى دقّاق، داراى سه مرتبه طولى خوف، خشيت و هيبت است كه اولى شرط ايمان، دومى شرط علم و سومى شرط معرفت است.[١]

چهارم. بيان علايم و آثار هر منزل بر پايه سخنان عرفاى الاهى تا سالكان را از داشته‌ها و نداشته‌هاى سلوكى آگاه سازند؛ مانند سخن شاه شجاع كرمانى كه نشانه رجا و اميد به خداى سبحان را حسن طاعت دانسته است.[٢]

پنجم. ذكر اجمالى آيات قرآنى و روايات نبوى و علوى از باب شواهد دينى؛ مانند تعريف اميرمؤمنان على (ع) از زهد: «زهد آن است كه به خوراك دنيا اعتنا نورزى.»[٣]

ششم. اشاره گذرا به ترتيب برخى منازل بر پايه آراى عارفان؛ براى مثال رضا نهايت توكل است‌[٤] و توكل غايت صبر؛[٥] بلكه بيان اشارى ترتيب چندين منزل؛ مانند آنچه در كتاب تهذيب الأسرار ذيل «باب فى ذكر المقامات» به نقل يكى از عرفا آمده است:

براى مردان الاهى، مقامات و مراتبى است: اول انتباه، سپس حيا، سپس توبه، سپس خوف، سپس رجا، سپس اجتهاد، سپس مخالفت هواى نفس، سپس صبر، سپس رضا، سپس شكر، سپس قناعت، سپس سخاوت، سپس انابت، سپس احتراس، سپس توكل، سپس تفويض، سپس فراغ، سپس نظر، سپس خشوع، سپس تفكر، سپس تملّق، سپس تشوّق، سپس نصيحت.[٦]

[١] - ابوالقاسم قشيرى، رسالة قشيريه، ص ١٩٠.

[٢] - عبدالملك بن محمد خرگوشى، تهذيب الأسرار فى اصول التصوف، ص ١٣٠.

[٣] - همان، ص ١٠٠.

[٤] - ابوالقاسم قشيرى رسالة قشيريه، ص ٢٩٥.

[٥] - عبدالملك بن محمد خرگوشى، تهذيب الأسرار فى اصول التصوف، ص ١٠٥.

[٦] - همان، ص ٨١.