علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ٢٢٧ - ٢ استقبال دل
با توجه به اين شناخت، همانگونه كه هنگام اقامه نماز، صورت نمازگزار بايد رو به كعبه در مكه باشد، صورت دل (وجه خاص) نيز بايد رو به كعبه دل، يعنى خداى حاضر باشد كه رسول خاتم ٦ فرمود: «
الله في قبلة المصلّي
»[١] و خدا در قبله نمازگزار است و بايد به او روى آورد. روزى ابوحنيفه نزد امامصادق (ع) آمد و عرض كرد: «فرزند تو موسى (امام كاظم (ع)) را ديدم كه نماز مىگذارد، درحالىكه مردم پيش روى وى عبور و مرور داشتند و او آنان را نهى نمىكرد و اين اشكال دارد.» امامصادق (ع) فرزندش را فراخواند و فرمود: «پسركم! ابوحنيفه مىگويد كه تو درحالىكه مردم در پيش روى تو عبور و مرور مىكردند، نماز مىخواندى و آنان را منع نمىكردى؟» حضرت موسى (ع)، فرمود: «آرى اى پدر! آن كسى كه من براى او نماز مىگذارم، از آن مردم به من نزديكتر است.» خداى عزيز و جليل مىفرمايد: «
نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ.
»[٢] آنگاه امامصادق (ع) او را به آغوش كشيد و فرمود: «پسركم! پدر و مادرم فداى تو، اى كسى كه اسرار به او به وديعه داده شد.»[٣] امامصادق (ع) در سخن ديگرى مىفرمايد: «به راستى من دوست دارم هر زمان، مرد مؤمنى از شما براى اقامه نماز واجب به پا مىخيزد، با دلش به سوى خدا روى آورد و قلبش را به امر دنيوى مشغول نسازد.»[٤] هرگاه حضرت اميرمؤمنان (ع) براى اقامه نماز به پا مىخواست، اين آيه را تلاوت مىكرد:
[١] - محيىالدين ابنعربى، الفتوحات المكيه، ج ١، ص ٣٨٥.
[٢] - ق( ٥٠): ١٦.
[٣] - محمد بن يعقوب كلينى، الأصول من الكافى، ج ٣، ص ٢٩٧؛ محمد بن حسن حر عاملى، وسائل الشيعة، ج ٥، ص ١٣٥.
[٤] -« انى لاحب للرجل منكم المؤمن اذا قام فى صلاة فريضة أن يقبل بقلبه الى الله و لا يشغل بامر الدنيا.»( محمد بن بابويه قمى( صدوق)، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص ١٦٣.)