علم سلوک - فضلى، على - الصفحة ١٧٣ - الف) معرفت توحيدى

خداى سبحان نامتناهى است و در حصار حدود و مرزها نيست و هويت وجودى- عدمى ندارد؛ بلكه هويت او كاملا وجودى است و وجودش از عدم و ندارى مبراست. امام‌سجاد (ع) فرمودند:

ان الله لايوصف بمحدودية عظُم ربنا عن الصفة فكيف يوصف بمحدودية من لا يحد

؛[١] همانا خدا به محدوديت وصف نمى‌شود. پروردگار ما بزرگ‌تر از اين صفت است؛ پس چگونه كسى كه حدى ندارد، به محدوديت وصف مى‌گردد؟

انت الذي لاتحدّ فتكون محدوداً

؛[٢] خداوندا! تو حدى ندارى تا محدود گردى.

امام‌رضا (ع) هم فرمودند:

نظام التوحيد نفي التحديد عنه‌

؛[٣] نظام توحيد، نفى حدّ و حدود است.

بر اين اساس، خداى سبحان همه هستى را دربر گرفته است: «

هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بكُلِّ شَيٍ عَلِيمٌ؛

او اول و آخر و ظاهر و باطن است و او به هر چيزى داناست.»[٤] هيچ نقطه‌اى از نقاط نظام هستى، از خداى سبحان تهى نيست؛ زيرا اگر نقطه‌اى از خداى سبحان تهى باشد بايد خدا را تا مرز آن نقطه‌

[١] - محمد بن يعقوب كلينى، الأصول من الكافى، ج ١، ص ١٢٢.

[٢] - صدرالدين قونوى، صحيفه كامله سجاديه، ص ٢٥٣.

[٣] - محمد بن بابويه قمى( صدوق)، معانى الاخبار، ص ١١.

[٤] - حديد( ٥٧): ٣.