ترجمه اصول کافي شيخ کليني - کمره‌اي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٧٦٣ - شرحها

از مجلسى (ره):

از اين روايت شبهه در نسب فاطميان- سلاطين مصر- استفاده مى شود، مگر آنكه مقصود: اولاد امام حسن كه در آن زمان وجود داشته‌اند بوده باشد. از مجلسى (ره):

" بأمر تضمر لى غيره" يعنى چيزى به من گزارش مده كه در علم تو مقدمه و مبدئى باشد مخالف و مناقض آن كه در صورت بررسى و تحقيق بايد بر خلاف آن اعتراف كنى چنانچه بيشتر علوم اهل ضلال چنين است زيرا در اكثر اظهارات علمى آنان لوازم فاسدى است كه خود بدان معترف نيستند.

يا مقصود، اين است كه هر چه به من خبر مى‌دهى از روى يقين باشد كه خود احتمال خلاف آن را ندهى و معنى دو علم دو احتمال متناقض است يا مقصود اين است كه رازى را از من مپوشان پس بنا بر اين قول امام در اجابت او نسبت به غير مورد تقيه است.

و بعضى گفته‌اند مقصود از اين كلام بيان بطلان روش اجتهاد در احكام است كه مى‌گويند ظن مجتهد نتيجه علمى دارد و به اين اصل معتقدند كه ظنى بودن دليل منافات با قطعى بودن حكم اجتهادى ندارد و در همه احكام اجتهادى خود در خاطر مى‌گيرند كه چون ظن آنها بر خلاف حكم فعلى آنان تعلق گرفت از آن برگردند و بر خلاف آن حكم كنند و در هر دو صورت مدعى علم به حكم هستند. پايان كلام مجلسى (ره).

ولى آنچه در اينجا به نظر مى‌رسد اين است كه:

١- توضيحى راجع به بيان مجلسى در وجه اول اختلاف اظهارات علمى با آنچه در ضمير گوينده از نظر لوازم فاسده حاصل است به چند مثال:

الف- از اشعرى مى‌پرسى خدا يكى است يا دو تا؟ بى‌ترديد مى گويد: يكى است، باز مى‌پرسى: صفات خدا عين ذات او است يا زائد بر