اصول فقه نوين - اراکی، محسن - الصفحة ٣٦٢ - مطلب دوم مفهوم صحيح و فاسد

مطلب دوّم: مفهوم صحيح و فاسد

در رابطه با تعريف «صحيح» و «فاسد» نظرياتى وجود دارد كه در ذيل به مهم‌ترين آنها اشاره مى‌كنيم:

١) برخى از فقها و متكلّمين ٥: صحيح آن است كه موجب سقوط اعاده و قضاء باشد و فاسد خلاف آن است. اين نظريه به فقها نسبت داده شده است‌[١]؛

٢) برخى ديگر از فقها و متكلّمين ٥: صحيح عبارت از موافق با امر شرعى، و فاسد خلاف آن است. اين نظريه به متكلّمين منسوب است‌[٢]؛

٣) صاحب كفايه و بسيارى از محقّقان ٥: صحيح عبارت است از «تامّ الأجزاء والشرائط». بنابر اين، صحّت عبارت از تماميت به لحاظ اجزاء و شرايط است و فساد، خلاف آن است. اين نظريه، مختار صاحب كفايه‌[٣]، و ميرزاى نائينى‌[٤]، و محقّق خوئى‌[٥] است. و بر اساس اين تعريف محقّق خوئى وصف صحّت و فساد را مختصّ به مركبات مى‌داند؛

٤) استاد شهيد صدر (قدس سره): صحيح به‌معناى واجديت حيثيت «مرغوبيت شيئ» است. و لذا نه تنها مركبات قابل اتصاف به صحّت و فسادند؛ بلكه بسائط نيز قابل اتصاف به صحّت و فساد مى‌باشند. چنانكه مى‌گوييم: اند يشه صحيح و انديشه فاسد[٦].

[١] . كفاية الأصول، ج ١، ص ٣٥؛ المحاضرات، ج ١، ص ١٤٣.

[٢] . همان.

[٣] . كفاية الأصول، ج ١، ص ٣٥.

[٤] . أجود التقريرات، ج ١، ص ٣٤.

[٥] . المحاضرات، ج ١، ص ١٤٣.

[٦] . بحوث فى علم الأصول، ج ١، ص ١٨٩.