موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٨٦ - فصل سوم در بيان خطرات انحراف قوّه غضبيّه

و بر اشتعال نائره غضب او بيفزايد، و بقراط حكيم گفته كه «من از كشتى كه دچار بادها و طوفان‌هاى سخت شود و در امواج دريا متلاطم شود و در لجّه‌ها و كوه‌هاى دريايى گرفتار گردد، اميدوارترم از شخص غضبناك در حال اشتعال و برافروختگى غضب او؛ زيرا كه كشتى را در اين حال كشتيبانان با حيله‌ها مى‌توانند از هلاك نجات دهند، لكن براى نفس، در اين حال، اميد حيله نيست.» [١]؛ زيرا كه هر چه حيله به‌خرج‌برى و مواعظ و نصايح به‌كاربندى و در پيش او فروتنى و زارى كنى، بر اشتعال و مايه او افزايش حاصل شود.

و در حديث شريف، از حضرت باقر العلوم- سلام اللَّه عليه- نقل كند كه «اين غضب يك پاره افروخته آتشى است از شيطان، در قلب پسر آدم افروخته شود» [٢].

و شايد همين آتش افروخته كه در قلب انسانى به دست شيطان افروخته شود، صورتش در آن عالم- كه عالم بروز سراير و كشف حقايق است- صورت‌ نارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ^ الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ [٣] باشد، و باطنش حقيقت آتش غضب الهى باشد كه بالاترين و سوزنده‌ترين آتش‌ها است، و از باطن قلب بروز كند و رو به ظاهر ملك بدن آيد؛ چنانچه آتش اعمال- كه از جهنّم اعمال است- از ظاهر رو به باطن رود.

و انسان در ميان اين دو آتش باطنى و ظاهرى در فشارهايى است كه كوه‌هاى‌

[١] تهذيب الأخلاق وتطهير الأعراق، ص ١٦٥.

[٢] متن حديث، چنين است: «إنَّ هذا الْغَضَبَ جَمْرَةٌ مِنَ الشَّيْطانِ، تُوقَدُ فِي قَلْبِ ابْنِ آدَمَ». (الكافي، ج ٢، ص ٣٠٤، «كتاب الإيمان و الكفر»، «باب الغضب»، حديث ١٢)

[٣] «آتش افروخته خداست، كه بر دل‌ها غلبه مى‌يابد». (الهمزة (١٠٤): ٦- ٧)