موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٦٤ - فصل پنجم در شمّه اى از احاديث شريفه در اين باب

اولياء- عليهم السلام- را در نظر داشته باشند كه با آن همه مقامات، چطور سلوك با خلق خدا مى‌كردند و دل‌هاى آنها را با چه اخلاق كريمه نرم و خاضع مى‌كردند!

تا نورانيت و صفا و محبّت و تواضع در قلب عالِم و مرشد نباشد، نمى‌تواند به ارشاد خلق و تعليم مردم قيام كند و نمى‌تواند تخم معارف و حِكَم را در قلوب مردم بنشاند.

و در كافى از حضرت صادق- عليه السلام- نقل كند كه فرمود: «طلب كنيد علم را، و زينت پيدا كنيد با علم به بردبارى و وقار، و تواضع كنيد براى كسى كه به او علم مى‌آموزيد و از او علم مى‌آموزيد، و نباشيد علماء جبّار كه باطلتان حقّتان را از بين ببرَد» [١].

آرى، با اخلاق ناهنجار و صفات ذميمه، حق نيز از ميان مى‌رود. و اگر عالِم، جبّار و متكبّر شد، خاصيت علمش باطل مى‌شود، و اين بزرگ‌تر خيانت است به علم و معارف كه مردم را از حق و حقيقت منصرف مى‌كند، و چون عالم، به وظيفه علم- كه اخلاق حسنه است- رفتار نكرد، دين و علم از نظر مردم مى‌افتد و عقيده مردم سست مى‌شود و دل‌ها از علماء حق هم منصرف مى‌شود، و اين يكى از بزرگ‌ترين ضربت‌هايى است كه به پيكر ديانت و حقيقت از دست علماء وظيفه‌نشناس مى‌خورد كه كمتر چيزى مى‌تواند اين‌طور مؤثر باشد.

[١] متن فرمايش امام صادق عليه السلام چنين است: «اطْلُبُوا العِلْمَ وَتَزَيَّنُوا مَعَهُ بِالحِلْمِ وَالوَقارِ، وَتَواضَعُوا لِمَنْ تُعَلِّمُونَهُ العِلْمَ، وَتواضَعُوا لِمَنْ طَلَبْتُمْ مِنْهُ العِلْمَ، وَلا تَكُونُوا عُلَماءَ جَبّارِينَ، فَيَذْهَبَ باطِلُكُمْ بِحَقِّكُمْ». (الكافي، ج ١، ص ٣٦، «كتاب فضل العلم»، «باب صفة العلماء»، حديث ١)