موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٣٨٣ - فصل دوم در بيان ثمرات قوّه غضبيّه

حكماء و دانشمندان براى خروج از حدّ نقص و تفريط آن، دستوراتى داده و خود براى تهييج آن به كارهايى فوق‌العاده اقدام مى‌كردند؛ چنانچه از بعضى معروف است كه براى خروج از تفريط آن، در مواقع خوفناك مى‌رفت و نفس را در مخاطرات مى‌انداخت، و در موقع تلاطم كشتى سوار آن مى‌شد تا آن‌كه خوف و سستى را از نفس دور كند [١]. گرچه اين نحو معالجات، زياده‌روى و افراط است، لكن اصل علاج براى بيداركردن قوّه غضب در صورت سستى و فتور آن لازم است؛ زيرا كه از سستى آن خلل عظيم بر نظام جمعيت و حكومت مدينه فاضله لازم آيد و خطرهاى بزرگ بر زندگانى فردى و اجتماعى رخ دهد و عيب‌هاى بزرگ مترتّب بر خمودى اين قوّه شريفه شود؛ از قبيل ضعف و سستى و تنبلى، طمع و كم صبرى و قلّت ثبات و فرار از جنگ و فرونشستن از اقدام در موقع ضرورت و ترك‌نمودن امر به معروف و نهى از منكر، و تن‌دردادن به ننگ و عار و ذلّت و مسكنت.

خداوند عالم اين قوّه شريفه را در انسان، عبث و بيهوده خلق نفرموده؛ آن را سرمايه سعادت دنيا و سرافرازى و بزرگى قرار داده و سرچشمه سعادت‌هاى آن جهان مقرّر داشته.

فرونشستن از اقدام و سستى‌نمودن از امر به معروف و نهى از منكر، و جلوگيرى‌ننمودن از ظلم ستمكاران، حلم نيست، بلكه خمود است كه يكى از ملكات رذيله و صفات ناهنجار است.

خداى تعالى در آيات شريفه قرآنيه، از مؤمنين به‌ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ‌ [٢] تعبير فرموده، و مجاهدين و شجاعان در معركه جنگ‌ها را بر

[١] تهذيب الأخلاق وتطهير الأعراق، ص ١٧٣.

[٢] «مؤمنان نسبت به كُفّار، سخت و نسبت به خودشان، مهربانند». (الفتح (٤٨): ٢٩)