موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل)

مقاله پنجم در شرح اجمالى از بعض الفاظ حديث شريف تا آنجا كه مقصود اصلى ما است از شرح قوله عليه السلام «اعْرِفُوا الْعَقْلَ وَجُنْدَهُ، وَالْجَهْلَ وَجُنْدَهُ تَهْتَدُوا»

٥٩ ص

(١٨)

مقاله ششم در بيان و شرح جنود عقل و جهل از بعض وجوه كه مقصود از تحرير اين رساله است، نه از جميع وجوه و در آن، مقاصدى است

٧٥ ص

(١٩)

مقصد اوّل در بيان «خير» و «شر»

٧٧ ص

(٢٠)

فصل اوّل مقصود از خير و شر

٧٧ ص

(٢١)

فصل دوم در توضيح و تشريح اين مقصود است

٨٠ ص

(٢٢)

فصل سوم در بيان آنكه فطرت مخموره بىحجاب وزير عقل و مبدأ خيرات است و خود خير است و فطرت محجوبه به طبيعت، وزير جهل و مبدأ شرور و خود شرّ است

٨٢ ص

(٢٣)

فصل چهارم ضرورت اصلاح نفس

٨٥ ص

(٢٤)

مقصد دوم در بيان «ايمان» و «كفر» است

٨٩ ص

(٢٥)

فصل اوّل مقصود از ايمان

٨٩ ص

(٢٦)

فصل دوم در توضيح و تتميم اين مطلب است

٩١ ص

(٢٧)

فصل سوم در استشهاد براى اين مقصد به دليل نقلى

٩٣ ص

(٢٨)

فصل چهارم در بيان آنكه ايمان بر طبق فطرت است و كفر خارج از طريقه فطرت است

١٠٠ ص

(٢٩)

فصل پنجم راه تحصيل ايمان

١٠٦ ص

(٣٠)

مقصد سوم در بيان «تصديق» و ضد آن است كه «جحود» است

١١٥ ص

(٣١)

فصل اول مقصود از تصديق و جحود

١١٥ ص

(٣٢)

فصل دوم اصلاح نفس از جحود

١٢٠ ص

(٣٣)

مقصد چهارم در «رجاء» و ضد آن است كه «قنوط» است

١٣٣ ص

(٣٤)

فصل اوّل در بيان آنكه رجاء و اميدوارى از جنود عقل است، و قنوط و نااميدى از جنود جهل و ابليس است

١٣٣ ص

(٣٥)

فصل دوم در بيان فرق مابين رجاء و غرور است

١٣٥ ص

(٣٦)

فصل سوم در فرق ميان خوف كه از جنود عقل و رحمان است و ميان قنوط كه از جنود جهل و شيطان است

١٤١ ص

(٣٧)

فصل چهارم در كيفيت جمع بين خوف و رجا است

١٤٧ ص

(٣٨)

مقصد پنجم در بيان «عدل» و ضد آن است كه «جور» است

١٥٣ ص

(٣٩)

فصل اوّل مقصود از عدالت وجور

١٥٣ ص

(٤٠)

فصل دوم عدالت و جور در كتب اخلاقيّه

١٥٧ ص

(٤١)

فصل سوم در تحصيل فضيلت عدالت

١٥٩ ص

(٤٢)

مقصد ششم در «رضا» و ضد آن است كه «سخط» است

١٦٧ ص

(٤٣)

فصل اوّل مقصود از رضا و سخط

١٦٧ ص

(٤٤)

فصل دوم در بيان آنكه «رضا» از جنود عقل و لازمه فطرت مخموره است؛ چنانچه «سخط» از جنود جهل و لازمه فطرت محجوبه است

١٧٠ ص

(٤٥)

فصل سوم در بيان مراتب رضا است

١٧٣ ص

(٤٦)

فصل چهارم مبادى مقام رضا

١٧٦ ص

(٤٧)

فصل پنجم در بيان ابتلاء مؤمنين

١٧٩ ص

(٤٨)

فصل ششم در فضيلت رضا و ذمّ سخط از طريق نقل

١٨٢ ص

(٤٩)

مقصد هفتم در «شكر» و ضد آن است كه «كفران» است

١٨٧ ص

(٥٠)

فصل اوّل در معنى شكر است

١٨٧ ص

(٥١)

فصل دوم در مراتب شكر

١٨٨ ص

(٥٢)

فصل سوم در بيان آنكه شكر از جنود عقل و لازمه فطرت مخموره است؛ چنانچه كفران از جنود جهل و لازمه فطرت محجوبه است

١٩١ ص

(٥٣)

فصل چهارم در نقل بعض احاديث شريفه در اين باب

١٩٤ ص

(٥٤)

مقصد هشتم در «طمع» و ضد آن است كه «يأس» است

١٩٩ ص

(٥٥)

فصل اوّل مقصود از طمع و يأس

١٩٩ ص

(٥٦)

فصل دوم در بيان تأثير طمع و يأس

٢٠١ ص

(٥٧)

مقصد نهم در «توكل» است و ضد آن، كه «حرص» است

٢٠٥ ص

(٥٨)

فصل اوّل در بيان معنى توكل است

٢٠٥ ص

(٥٩)

فصل دوم در اركان توكل است

٢٠٧ ص

(٦٠)

فصل سوم در تعقيب اين باب و موعظت اولوا الألباب است

٢١٢ ص

(٦١)

فصل چهارم در معرفت بعض مراتب و درجات توكل است

٢١٩ ص

(٦٢)

فصل پنجم در بيان آنكه توكل از جنود عقل و از لوازم فطرت مخموره است، و اشاره به معنى حرص و اينكه از جنود جهل و ابليس و از لوازم فطرت محجوبه است

٢٢٢ ص

(٦٣)

فصل ششم در مدح توكّل و ذمّ حرص از طريق نقل

مقصد دهم و يازدهم در «رأفت» و «رحمت» وضد آنها است كه «قسوت» و «غضب» است

٢٣٧ ص

(٦٦)

فصل اوّل مقصود از رأفت و قسوت

٢٣٧ ص

(٦٧)

فصل دوم در بيان تأثير رأفت

٢٤٠ ص

(٦٨)

فصل سوم فرق ميان قساوت و غضب

٢٤٦ ص

(٦٩)

فصل چهارم در بيان آنكه رأفت از لوازم فطرت مخموره و از جنود عقل است

٢٤٨ ص

(٧٠)

فصل پنجم در بيان ثمرات قوّه غضبيه

٢٥٠ ص

(٧١)

فصل ششم در بيان انحراف قوّه غضبيّه

٢٥٣ ص

(٧٢)

فصل هفتم در ذكر جمله اى از احاديث شريفه در اين باب

٢٥٥ ص

(٧٣)

فصل هشتم در ذكر مختصرى براى علاج غضب

٢٥٩ ص

(٧٤)

فصل نهم در ذكر علاج غضب، در حال سكونت نفس به قلع مادّه آن، و علاج اسباب مهيّجه آن

٢٦٢ ص

(٧٥)

مقصد دوازدهم در «علم» است و ضد آنكه «جهل» است

٢٦٧ ص

(٧٦)

فصل اوّل مقصود از علم و جهل

٢٦٧ ص

(٧٧)

فصل دوم در بيان آنكه علم از افضل فضائل است

٢٦٩ ص

(٧٨)

فصل سوم در بيان آنكه علم، از لوازم فطرت مخموره و از جنود عقل است، و جهل، از لوازم فطرت محجوبه و از جنود ابليس است

٢٧٢ ص

(٧٩)

فصل چهارم در ذكر شمّه مختصرى در فضائل علم از طريق نقل

٢٧٣ ص

(٨٠)

مقصد سيزدهم در «فهم» است و ضد آن، كه «حُمْق» است

٢٧٩ ص

(٨١)

فصل اوّل مقصود از فهم و حمق

٢٧٩ ص

(٨٢)

فصل دوم در تعقيب اين مقصد و موعظت در اين باب

٢٨١ ص

(٨٣)

فصل سوم در بيان آنكه «فهم» از لوازم فطرت مخموره و از جنود عقل است، و «حمق» از لوازم فطرت محجوبه و از جنود جهل است

٢٨٤ ص

(٨٤)

مقصد چهاردهم در «عفت» است، و ضد آن «هتك» است

٢٨٧ ص

(٨٥)

فصل اوّل در بيان معنى عفّت است

٢٨٧ ص

(٨٦)

تتميم فطري بودن عفت و تنفر از هتك

٢٨٩ ص

(٨٧)

فصل دوم در بيان ثمرات قوّه شهويّه

٢٩٠ ص

(٨٨)

فصل سوم در بيان تأثير اعمال در قلب

٢٩١ ص

(٨٩)

فصل چهارم موعظت براى اصلاح نفس

٢٩٦ ص

(٩٠)

فصل پنجم در ذكر بعضى روايات در فضيلت عفّت

٣٠٠ ص

(٩١)

مقصد پانزدهم در «زهد» است و ضد آن، كه «رغبت» است

٣٠٣ ص

(٩٢)

فصل اول در معنى زهد و رغبت است

٣٠٣ ص

(٩٣)

فصل دوم در درجات و مراتب زهد است

٣٠٥ ص

(٩٤)

فصل سوم در بيان منزلت زهد نسبت به مقام سلوك انسانيت و كمال روحانيت

٣٠٧ ص

(٩٥)

فصل چهارم در بيان آنكه رغبت به دنيا موجب احتجاب از حق است

٣١١ ص

(٩٦)

فصل پنجم در بيان آنكه «زهد» از فطريات و لوازم فطرت مخموره است، و «رغبت» از لوازم احتجاب فطرت است

٣١٣ ص

(٩٧)

فصل ششم در استشهاد به ادلّه نقليّه، در اين باب

مقصد شانزدهم در «رفق» و ضدّ آن است كه «خرق» است

٣٢٥ ص

(١٠١)

فصل اوّل در بيان معنى رفق و خرق

٣٢٥ ص

(١٠٢)

فصل دوم در بيان دخالت رفق در امور انسان

٣٢٧ ص

(١٠٣)

فصل سوم در بيان آنكه «رفق» و «مدارا» از جنود عقل و از لوازم فطرت مخموره است، و «خرق» و «عنف» از جنود جهل و ابليس و از لوازم فطرت محجوبه است

٣٣١ ص

(١٠٤)

فصل چهارم در ذكر بعض از اخبار شريفه در اين باب و بيان اجمالى آنها

٣٣٢ ص

(١٠٥)

مقصد هفدهم در «رهبت» است و ضد آن «جرئت» است

٣٣٩ ص

(١٠٦)

فصل اوّل در بيان معنى رهبت

٣٣٩ ص

(١٠٧)

فصل دوم در بيان اختلاف درجات خوف است

٣٤٠ ص

(١٠٨)

فصل سوم در بيان آنكه خوف و رهبت از فطريات مخموره وجنود عقل و رحمان است و جرئت از احتجاب فطرت و جنود جهل و شيطان است

٣٤٣ ص

(١٠٩)

مقصد هيجدهم در «تواضع» است، و ضدّ آن «كبر» است

٣٤٧ ص

(١١٠)

فصل اوّل در معنى تواضع و كبر است

٣٤٧ ص

(١١١)

فصل دوم در بيان درجات تواضع و تكبر است

٣٤٨ ص

(١١٢)

فصل سوم شرح صدر و ضيق صدر

٣٥١ ص

(١١٣)

فصل چهارم موعظت در اين باب

٣٥٣ ص

(١١٤)

فصل پنجم در شمّه اى از احاديث شريفه در اين باب

٣٦١ ص

(١١٥)

فصل ششم در شمّه اى از احاديث درباره تكبّر

٣٦٥ ص

(١١٦)

فصل هفتم در بيان آنكه «تواضع» از جنود عقل و از لوازم فطرت مخموره است، و «تكبّر» از جنود جهل و از لوازم فطرت محجوبه است

٣٦٩ ص

(١١٧)

مقصد نوزدهم در «تُؤَدَه» و ضد آن است كه «تسرّع» است

٣٧١ ص

(١١٨)

فصل اوّل در بيان آنكه تؤده و تسرّع از صفات ظاهره و باطنه است

٣٧١ ص

(١١٩)

فصل دوم در بيان مقصود از تؤده و تسرّع

٣٧٣ ص

(١٢٠)

فصل سوم در بيان آنكه تأنّى و تثبُّت از فطريات مخموره و از جنود عقل است، و تسرّع و شتابزدگى و بىثباتى و بىقرارى از جنود جهل و ابليس و از فطريات محجوبه است

٣٧٦ ص

(١٢١)

مقصد بيستم در «حِلْم» است، و ضد آن، كه «سَفَه» است

٣٨١ ص

(١٢٢)

فصل اوّل در بيان معنى حلم و سفه

٣٨١ ص

(١٢٣)

فصل دوم در بيان ثمرات قوّه غضبيّه

٣٨٢ ص

(١٢٤)

فصل سوم در بيان خطرات انحراف قوّه غضبيّه

٣٨٤ ص

(١٢٥)

فصل چهارم در بيان علاج غضب در حال فَوَران آن

٣٨٩ ص

(١٢٦)

فصل پنجم در علاج اساسى سفه و افراط غضب به علاج اسباب مهيِّجه آن

٣٩١ ص

(١٢٧)

فصل ششم در بيان تحصيل ملكه حلم است

٣٩٤ ص

(١٢٨)

فصل هفتم در ذكر فضائل حلم از طريق منقول

٣٩٧ ص

(١٢٩)

مقصد بيست و يكم در «صَمت» است، و ضد آن، كه «هَذَر» است

٤٠١ ص

(١٣٠)

فصل اوّل در بيان فوائد صمت است

٤٠١ ص

(١٣١)

فصل دوم در بيان زيانهاى هذر و هذيان و اشتغال به كلام باطل و لغو و سخنان بيهوده بىفائده

٤٠٤ ص

(١٣٢)

فصل سوم در ذكر فضايل «صمت» و عيوب «هَذَر» از طريق نقل

٤٠٧ ص

(١٣٣)

فصل چهارم در بيان آنكه «صَمت» به آن معنا كه مقصود در اين حديث است، از جنود عقل و لازمه فطرت مخموره است و «هَذَر» و هذيان، از جنود جهل و ابليس و از فطريات محجوبه است

٤١٢ ص

(١٣٤)

مقصد بيست و دوم در «استسلام» است، و ضد آن «استكبار» است

٤١٥ ص

(١٣٥)

فصل اوّل مقصود از استسلام و استكبار

٤١٥ ص

(١٣٦)

فصل دوم در بيان آنكه استسلام از جنود عقل و استكبار از جنود جهل است

٤١٦ ص

(١٣٧)

مقصد بيست و سوم در «تسليم» و ضد آن است كه «شك» است

٤١٩ ص

(١٣٨)

فصل اوّل مقصود از تسليم و شك

٤١٩ ص

(١٣٩)

فصل دوم در بيان فوائد تسليم

٤٢٠ ص

(١٤٠)

فصل سوم در بيان آنكه «تسليم» از جنود عقل و رحمان است و لازمه فطرت مخموره است، و ضد آن از جنودِ جهل و لازمه فطرت محجوبه است

٤٢٢ ص

(١٤١)

مقصد بيست و چهارم در «صبر» و ضد آن است كه «جزع» است

٤٢٧ ص

(١٤٢)

فصل اوّل مقصود از صبر و جزع

٤٢٧ ص

(١٤٣)

فصل دوم در بيان مراتب صبر است

٤٢٩ ص

(١٤٤)

فصل سوم در بعض مراتب صبر كه مخصوص به اهل سلوك و كُمَّل اولياء است

٤٣٦ ص

(١٤٥)

فصل چهارم در بيان آنكه «صبر» از جنود عقل و از لوازم فطرت مخموره است و «جزع» و بىتابى از جنود جهل و لوازم فطرت محجوبه است

٤٣٩ ص

(١٤٦)

فصل پنجم در بيان احاديث در اين باب

٤٤٠ ص

(١٤٧)

مقصد بيست و پنجم در «صفح» و ضد آن است كه «انتقام» است

٤٤٣ ص

(١٤٨)

فصل اوّل در بيان ثمرات صفح و مضرّات انتقام

٤٤٣ ص

(١٤٩)

فصل دوم در ذكر بعضى از احاديث شريفه در اين باب

موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥١٧

نقل و نقد كلام صدرالمتألهين پيرامون رحمت و رأفت در حق تعالى‌ ٢٣٩

فصل دوم: در بيان تأثير رأفت ٢٤٠

رحمت و رأفت از جلوه‌هاى جماليه حق براى حفظ انواع حيوانى ٢٤٠

آثار وجود رحمت و رأفت در انسان و حيوان ٢٤٠

رحمت بودن حدّ و قصاص و جهنم ٢٤١

اسم‌هاى رحمان و رحيم از امّهات اسماء الهى ٢٤١

علت تكرار رحمت در سُور قرآنيه ٢٤٢

رأفت و رحمت در آيات و روايات ٢٤٢

فصل سوم: فرق ميان قساوت و غضب ٢٤٦

معناى قساوت و كلمه مقابل آن ٢٤٦

تمثيل ابن‌مسكويه براى غضب ٢٤٧

بيان بقراط حكيم در مورد غضب ٢٤٧

فصل چهارم: رأفت از لوازم فطرت مخموره و از جنود عقل ٢٤٨

انتساب خلق انسان به اسم رحمان در قرآن ٢٤٩

تنفّر فطرت انسان از ظلم ٢٤٩

فصل پنجم: در بيان ثمرات قوّه غضبيه ٢٥٠

مبارزه با مفسدات درونى و برونى ٢٥٠

مبارزه با مفسدات و مخلّات عائله بشرى ٢٥١

مذمّت غضب نكردن در موقع لزوم در روايات ٢٥١

فصل ششم: در بيان انحراف قوّه غضبيّه ٢٥٣

غضب نكردن در وقت لزوم، كفران نعمت الهى ٢٥٣

ب بى‌جا، كفران نعمت و هتك حرمت الهى ٢٥٣

تفاوت سبعيت انسان با ساير حيوانات ٢٥٤

همزمانى تأليف كتاب با جنگ متفقين و آلمان ٢٥٤