موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٠٢ - فصل اوّل در بيان فوائد صمت است

پس، آنچه از جنود عقل است و در شرع و عقل مورد تحسين است، سكوت از هذيان و هذر است، و البته اين سكوت و حفظِ زبان از لغو و باطل، از فضائل و كمالات انسانى است؛ بلكه اختيار زبان را داشتن و اين مار سركش را در تحت اختيار درآوردن از بزرگ‌ترين هنرمندى‌ها است كه كمتر كسى مى‌تواند به آن موفق شود، و اگر كسى داراى چنين قدرتى شد، از آفات و خطرات بسيارى محفوظ ماند؛ زيرا كه زبان داراى آفات و خطرات بسيارى است؛ بعضى براى آن قريب بيست آفت ذكر كردند [١]، و شايد از آن هم بيشتر باشد.

بالجمله، كلام با آن‌كه از كمالات وجود است، و تكلُّم منشأ كمالات بسيارى است كه بدون آن، باب معارف مسدود مى‌شد، و خداى تعالى در قرآن كريم مدح شايان از آن فرموده در سوره رحمن كه فرمايد: الرَّحْمنُ‌^ ... خَلَقَ الْإِنْسانَ^ عَلَّمَهُ الْبَيانَ‌ [٢]؛ تعليم بيان را در اين آيه، مقدّم بر تمام نعمت‌ها داشته در مقام امتنان بر نوع انسانى؛ با اين وصف، چون اطمينان از سلامت آفات آن نمى‌شود پيدا كرد و در تحت اختيارآوردن زبان از مشكل‌ترين امور است، سكوت و صمت بر آن ترجيح دارد.

اهل رياضت سكوت را بر خود حتم مى‌داشتند؛ چنانچه خلوت را نيز اهمّيت مى‌دادند براى همين نكته‌ [٣]. با آن‌كه در معاشرات با اهل معرفت و دانشمندان و اهل حال و رياضت، فوائد بى‌شمار و عوائد بسيار است، و در

[١] إحياء علوم الدين، ج ٣، ص ١٦٣؛ المحجّة البيضاء، ج ٥، ص ١٩٠، كتاب آفات اللسان.

[٢] «خداى رحمان، ... انسان را بيافريد، به او بيان و گفتن را آموخت». (الرحمن (٥٥): ١- ٤)

[٣] ر. ك: رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم، ص ١٥٧ و ١٦٠.