موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٩ - مقاله سوم در شمّهاى از خصايص و صفات اين دو حقيقت عقليه و جهليه به حسب آنچه در اين حديث شريف به آن اشاره فرموده

نيز در اين حديث از تحقيق اهل معرفت و اصحاب قلوب، صرف‌نظر فرموده و به‌طور ديگر تأويل فرموده است اين حديث را، كه شاهد بزرگ آن مشرب و مسلك است‌ [١]، و ما در رساله مصباح الهداية [٢] تحقيق اين مقصد را با حكومت بين عرفاى شامخ و حكماى عظام، راجع به «اوّل ما صدر» به‌طور وافى نموديم‌ [٣]؛ هر كس خواهد به آن رجوع كند تا جليه حال معلوم گردد.

نكته دوم كه در «إنّ اللَّهَ خَلَقَ الْعَقْلَ» است، آن است كه نسبت خلقِ عقل را به اسم «اللَّه»- كه اسم اعظم جامع و از براى آن مقام احديت جمع است- داده و شايد اشاره به آن باشد كه تجلّى در مرآت عقل اوّل، تجلّى به جميع شؤون، و حقيقت عقليه، ظهور تامّ و كلُّ الظهور است در مراتب تعيّنات خلقيه.

وحاصل اين فقره حديث چنين شود- والعلم عند اللَّه- كه: ذات مقدّس حق- جلّ وعلا- به حسب تجلّى به اسم اعظم و مقام احديت جمع، به مقام ظهور به فيض مقدّس اطلاقى و وسَطيَّت آن در مرآت عقل اوّل به جميع شؤون و مقام‌

[١] شرح اصول الكافي، صدرالمتألّهين، ج ٣، ص ٢٢٧.

[٢] مصباح الهداية إلى الخلافة و الولاية، يكى از آثار عرفانى و ارزشمند امام خمينى رحمه الله است، كه أبحاث آن حول انسان كامل و نبوّت و ولايت مى‌باشد.

[٣] مصباح الهداية إلى الخلافة و الولاية، مطلع ٣.