موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٢٢ - فصل پنجم در بيان آنكه توكل از جنود عقل و از لوازم فطرت مخموره است، و اشاره به معنى حرص و اينكه از جنود جهل و ابليس و از لوازم فطرت محجوبه است

التوكّل» [١] همين است كه مذكور شد؛ گرچه شارح قاسانى‌ [٢] غير از آن فهميده و شرح كرده‌ [٣]. بالجمله، اجمال در طلب و سعى در حاجات خود و مؤمنين، منافات با توكل ندارد، چنانچه معلوم شد.

فصل پنجم در بيان آن‌كه توكل از جنود عقل و از لوازم فطرت مخموره است، و اشاره به معنى حرص و اين‌كه از جنود جهل و ابليس و از لوازم فطرت محجوبه است‌

بدان‌كه يكى از لطايف و حقايقى كه در فطرت تمام عائله بشرى، به قلم قدرت ازلى، ثبت و از احكام فطرت مخموره است، فطرت افتقار است.

و آن، چنان است كه جميع سلسله بشر- بى‌استثناء احدى از آحاد- بى‌اختلاف رأيى از آراء، خود را به هويت ذاتيه و به حسب اصل وجود و كمال‌

[١] منازل السائرين، ص ٦٥، باب التوكل.

[٢] مراد از شارح قاسانى، ملّا عبدالرزّاق كاشانى، متوفّى در سال ٧٣٥ ق است. وى از عرفاى محقّق قرن هشتم هجرى و جامع علوم ظاهرى و باطنى بوده. وى از اجلّه شاگردان شيخ كبير صدرالدين قونوى، و با علاءالدوله سمنانى معاصر بوده و مكاتبات عرفانى داشته، و شاگردى محقّق همچون شيخ داوود قيصرى (شارح مشهور فصوص ابن‌عربى) را تربيت كرده است. او را تأليفات بسيار بوده كه مشهورترين آنها عبارتنداز: شرح فصوص‌الحكم ابن‌عربى، شرح منازل‌السائرين خواجه عبداللَّه انصارى، تأويلات آيات قرآن كريم (كه به خطاء به ابن‌عربى نسبت داده شده است) و اصطلاحات الصوفيّة. (نفحات الانس، ص ٤٨٣؛ ريحانة الأدب، ج ٥، ص ٣٤)

[٣] شرح منازل السائرين، ملّا عبدالرزّاق كاشانى، ص ١٧٤- ١٧٥.