موسوعة الإمام الخميني 49 (شرح حديث جنود عقل و جهل) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٥٦ - فصل اوّل مقصود از عدالت وجور

و از ازدواج دو از اين سه نيز، سه صورت حاصل شود: گاوپلنگ، گاوشيطان و پلنگ‌شيطان.

و از ازدواج هر سه، يك صورت مخلوطه مزدوجه حاصل آيد؛ چون «گاوشيطان‌پلنگ»، و به اين محمول است حديث مروىّ از حضرت رسول- صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم-:

«يُحْشَرُ بَعْضُ النّاسِ عَلى‌ صُورَةٍ تَحْسُنُ عِنْدَها الْقِرَدَةُ وَالْخَنازِيرُ» [١].

و بدان‌كه همان‌طور كه اين قواى ثلاثه، طرف افراط آنها، مُفسد مقام انسانيت است و انسان را گاه از حقيقت انسانيت و گاه از فضيلت انسانيت خارج كند، همان‌طور طرف تفريط و قصور آنها نيز، از مُفسدات مقام انسانيت و از رذائل ملكات به شمار مى‌رود.

و اگر تفريط و قصور، خَلقى و طبيعى باشد بدون اختيار صاحب آن، نقصان در اصل خلقت است و غالباً توانْ نقصان‌هاى طبيعى را كه بدين مثابه است، با رياضات و مجاهدات و اعمال قلبى و قالبى تغيير داد، و كمتر صفت از صفات نفس است كه طبيعى به معنى غير متغير باشد، اگر نگوييم كه هيچ يك نيست كه قابل تغيير نباشد.

پس عدالت، كه عبارت ازحدّ وسط بين افراط و تفريط و غُلوّ و تقصير است، از فضائل بزرگ انسانيت است، بلكه از فيلسوف عظيم‌الشأن ارسطاطاليس منقول است كه: «عدالت جزوى نَبُوَد از فضيلت، بلكه همه فضيلت‌ها بُوَد، و

[١] «بعضى از مردم به صورت‌هايى محشور شده و برانگيخته مى‌شوند كه ميمون‌ها و خوك‌ها در مقايسه با آنها، زيباترند». (تفسير القرآن الكريم، صدر المتألّهين، ج ٦، ص ١١٣؛ الحكمة المتعالية، ج ٩، ص ٢٢٧)