یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٧ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٩٧

بالصاعین و الصاعین بالثلثة. فقال: لاتفعلوا ولکن بیعوا تمرکم بعوض ثم اشتروا بثمنه من هذا التمر. و من طریق الخاصة روایة سماعة قال: سألته عن الطعام و التمر و الزبیب. فقال: لایصلح شیء منه اثنان بواحد الّا ان صرفته نوعاً الی اخر، فاذا صرفته فلا بأس به اثنین بواحد او اکثر.

فتوای مالک در صورت عادت:

لا فرق بین ان یتخذ ذلک عادة او لا و به قال الشافعی للاصل و قال مالک: یجوز مرة واحدة و لایجوز ان یجعله عادة [١]. و هو غلط لان المقتضی ان کان کونه رباً لمیجز و لا (کذا) مرة و ان کان غیره فلابد من بیانه.

٢٩. مسأله ٦:

لایجوز المقاطعة مع الطحان او العصار لا بالانقص لربا الفضل و لا بالتساوی لربا النسیئة:

لو دفع الی الطحان طعاماً و قاطعه علی ان یعطیه به طحناً انقص او دفع الی العصار سمسماً و قاطعه علی شرج انقص لمیجز و کذا مع التساوی فیهما. اما الاول فلربا الفضل و اما الثانی فلربا النسیئة ...

از این عبارت ظاهر میشود که مقصود علامه از ربا الفضل ربای نقدی معالتفاضل است و از ربای نسیئة ربای معالتساوی یا اعم است که فضل آن از نظر مدت داشتن است که فقها گفتهاند: و للاجل قسط من الثمن. اکنون باید دید این اصطلاح، اصطلاح همه فقهاست مخصوصاً فقهای عامه که اهل اصلی این اصطلاحند یا اصطلاح بعضیها میباشد.

٣٠. تذکره، باب الصرف، مسأله ٦:

لااثر للجیادة و الردائة فیالربا خلافاً للشافعی:

الجید من الجوهرین مع الردی منه واحد مع اتحاد الجنس و کذا