یادداشتهای استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٩٦ - ربا
یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٩٦
الحنطة و الشعیر جنس واحد:
لعلمائنا قولان فی ان الحنطة و الشعیر هل هما جنس واحد او جنسان و الاقوی عندی الاول.
اقوال العامة و الحدیث العامی فی ان الحنطة و الشعیر جنس واحد:
و به قال مالک و اللیث و الحکم و حماد لان معمر بن عبداللَّه [١] بعث غلاماً له و معه صاع من قمح، فقال: اشتر شعیراً. فجائه بصاع و بعض صاع. فقال له: ردّه، فان النبی نهی عن بیع الطعام بالطعام الّا مثلًا بمثل و طعامنا یومئذ الشعیر. و من طریق الخاصة ...
٢٧. تذکره، مسأله ١٩:
بیع الجنسین المختلفین باحدهما او بکلیهما- انظر نمره ١٩ و ٥١ و ٦١:
یجوز بیع الجنسین المختلفین باحدهما اذا زاد علی ما فیالمجموع من جنسه بحیث یکون الزیادة فی مقابلة المخالف و ذلک کمدّ عجوة و درهم بمدّی عجوة او بدرهمین او بمدّی عجوة و درهمین عند علمائنا اجمع و به قال ابوحنیفة ... و قال الشافعی: لایجوز ذلک کله و به قال احمد لان فضالة بن عبید قال: شریت یوم خیبر قلادة فیها ذهب و خزر فذکرت ذلک لرسولاللَّه صلی الله علیه و آله فقال: لایباع مثل هذا حتی یفصّل [٢] ...
٢٨. تذکره، مطلب سوم، مسأله ١:
لو دعت الضرورة [٣] الی بیع الربویات متفاضلًا مع اتحاد الجنس وجب توسط عقد بینهما فیباع الناقص بجنس مخالف ثم یشتری الزائد بذلک الجنس ...
و روی ابو سعید الخدری ان النبی امر اخاعدی علی خیبر فاتی بتمر جید فقال: او تمر خیبر کله هکذا؟ فقال: لا ولکنا نبیع الصاع
[١]. رجوع شود به خلاف، کتاب البیوع، مسأله ٦٦.[٢]. مثل این است که این مسأله در میان عامه نه به عنوان حیله ربا طرح شده است.[٣]. آیا این حیله منحصر به صورت ضرورت است از نظر علامه؟ ولی چون این حیله در مورد معامله نقدی است مانعی ندارد.