یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٦ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٨٦

اقساممعاملات اگر جنس ربوی باشد از لحاظ وحدت جنسواختلاف آنها و نقد بودن معامله و نسیه بودن آن و از لحاظ تماثل و تفاضل رجوع شود به نمره ٢٣ (ب) و ٤٩:

١٠. بل و کذا لا اشکال فی عدم جوازه نسیئة مع عدم التفاضل لان الاجل زیادة موجبة للربا. بل الظاهر الاجماع علی عدم الجواز و ما عن الخلاف [١] من کراهته شاذ او محمول علی ارادة الحرمة من الکراهة و لایخرج عن کونه ربا بزیادة مقدار فی طرف صاحب الاجل [٢].

١١. و اما فی المختلفین جنساً فلا مانع من التفاضل اذا کانت المعاملة نقداً.

١٢. و اما اذا کانت نسیئة فلایجوز اذا کان العوضان من النقدین لاشتراط التقابض فی المجلس فی بیع الصرف.

١٣. و اذا کان احدهما من الاثمان و الآخر من العروض فلا اشکال فی الجواز، لانه نسیئة ان کان الاجل للثمن و سلم ان کان للمثمن.

البحث فی انه هل یجوز معاوضة الربویین المختلفین نسیئة او لا:

١٤. و اما اذا کان کلاهما من العروض مع کونهما من المکیل و الموزون کبیع الحنطة بالتمر او الزبیب مثلًا فالمشهور علی الجواز [٣] و هو الاقوی للعمومات العامة و الاطلاقات الخاصة کالنبوی: اذا اختلف الجنسان فبیعوا کیف شئتم [٤]. و الموثق: عن الطعام و التمر و الزبیب قال: لایصلح اثنان منها بواحد الّا ان تصرفه الی نوع آخر فاذا صرفته فلا بأس اثنین بواحد و اکثر

---

[١]. رجوع شود به نمره ٥٥ و ٥٦. رجوع شود ایضاً به جواهر باب ربا ذیل مسأله ٦.[٢]. رجوع به صفحه ٤١٩.[٣]. مسأله ضمیمه در حیل ربا مبتنی بر همین مسأله است. اگر نسیه در ربویین حتی در صورت اختلاف جنس جایز نباشد، استدلال فقها به روایات باب نادرست است، و این یکی از اشکالات این حیله است- رجوع شود به نمره ١٩.[٤]. بعداً در نمره ٥٠ نقل خواهیم کرد که این حدیث مذیل است به کلمه «یداً بید».