یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨٧ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٨٧

من ذلک. و الموثق ایضاً: کل شیء یکال او یوزن فلایصلح مثلین بمثل اذا کان من جنس واحد. فان مفهومه الجواز اذا لمیکن الجنس واحداً نقداً او نسیئة.

و عن جماعة من القدما المنع لجملة من الاخبار المشتملة علی قوله علیه السلام: لایصلح او یکره و لا بأس مثلین بمثل یداً بید. فان مفهومه ثبوت البأس اذا لمیکن یداً بید لکنها محمولة علی الکراهة ... و یمکن حملها علی التقیة لان المنع مذهب العامة و یشعر بها بعض الاخبار.

الحنطة و الشعیر جنس واحد فی باب الربا:

١٥. مسأله ١٨ (ص ٢٥):

الحنطة و الشعیر فی حکم الجنس الواحد فی باب الربا ..

لا فرق بین الجید و الردی فی لزوم التساوی فی المعاملة النقدیة و اما النسیئة فلا یجوز مطلقاً:

١٦. التمر باصنافه واحد من غیر فرق بین الجید منه و الردی فلایجوز بیع بعضها ببعض الّا متساویاً. و فیالخبر عن ابیعبداللَّه علیه السلام: کان علی بن ابیطالب یکره ان یستبدل وسقاً من تمر المدینة بوسقین من تمر خیبر و لمیکن علی یکره الحلال. و فی بعض الروایات التعلیل بان تمر المدینة اجود.

ظاهر این است که حدیث در مورد معامله نقد است. اگر در مورد نقد باشد جنبه حریمی دارد و اگر در مورد نسیه باشد مشکل میشود و باب فرار از ربا به این وسیله باز میشود، ولی قبلًا گفتیم که معامله نسیه در جنس ربوی حتی با تساوی جایز نیست چه رسد به تفاضل.

قول المشهور فی ان کل فرع مع اصله جنس واحد و اشکال السید فیه- انظر ص ٣٤٥:

١٧. المشهور علی ان کل جنس مع ما یتفرع علیه و یعمل منه کالجنس الواحد، فلایجوز التفاضل بینه و بین فروعه و کذا لایجوز التفاضل بین فروعه بعضها مع بعض فلایجوز التفاضل بین الحنطة و دقیقها و سویقها ... و هکذا کل اصل مع فروعه و