یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٥ - ربا

یادداشتهای استاد مطهری، ج ٤، ص: ٣٣٥

ربا در قرض تولیدی:

کالربا التجاری الذی یجری علیه امر البنوک و غیرها کالربا علی القرض و الاتّجاربة فأقل ما فیه انه یوجب انجرار المال تدریجاً الی المال الموضوع للربا.

و ایراد این سخن این است که چه مانعی در این امر میباشد؟ اگر شما اصل سرمایهداری را حرام بدانید حرفی است، ولی وقتی سرمایهداری را فیالجمله مشروع میدانید باید برای تحریم این نوع اقامه دلیل کنید، گذشته از اینکه اگر تراکم ثروت برای اجتماع مضر باشد نباید جلوی فعالیت فرد را گرفت بلکه باید بر آن مالیات بست تا حق فرد و اجتماع هر دو منظور گردد.

سپس میفرماید: و یوجب ازدیاد رؤوس اموال التجارة و اقتدارها ازید مما هی علیها بحسب الواقع و وقوع التطاول بینها ...

در اینجا میگوییم اگر صِرف بزرگ شدن رأس المال محذور است پس باید مضاربه هم منع شود، زیرا ممکن است شخصی به وسیله قرارداد مضاربه با افراد زیاد سرمایه بزرگ ایجاد کند.

و اگر مقصود آن است که هرکس باید با سرمایه واقعی خود کسب کند زیرا که خطر زیانهای بزرگ و ورشکستها از این ناحیه است، باز هم دلیل کاملی نیست اگر چه فیالجمله صحیح است زیرا که نفع و ضرر هر سرمایهای به حسب کوچکی و بزرگی خود سرمایه است و لذا در اینگونه قرضها اشخاص ورشکست میشوند، و اگر نقض شود به قرضالحسنه جوابش این است که اولًا در قرضالحسنه چون ناراحتی سود پرداختن نیست [١]، در موقعی که تجارت مقتضی نباشد تاجر صبر میکند چنانکه اگر شخص سرمایه از خودش باشد