مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٣٥ - تضاد دنیا و آخرت

است (ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَینِ فی جَوْفِهِ) [١]. با یک دل نمیتوان بیش از یک معشوق برگزید. این است که وقتی از علی علیه السلام در باره جامهاش که کهنه و مندرس بود سؤال کردند، فرمود:

یخْشَعُ لَهُ الْقَلْبُ وَ تَذِلُّ بِهِ النَّفْسُ وَ یقْتَدی بِهِ الْمُؤْمِنونَ [٢].

دل به این سبب نرم میگردد و نفس به این وسیله رام میشود و مؤمنان به آن اقتدا میکنند.

یعنی کسانی که جامه نو ندارند از پوشیدن جامه کهنه ناراحت نمیشوند و احساس حقارت نمیکنند، زیرا میبینند پیشوایشان جامهای بهتر از جامه آنها نپوشیده است.

آنگاه اضافه فرمود که همانا دنیا و آخرت دو دشمن مشخص و دو راه مختلفاند؛ هرکس دنیا را دوست بدارد و رشته تسلط دنیا را به گردن خود بیندازد، طبعاً آخرت را و آنچه مربوط به آخرت است دشمن میدارد. دنیا و آخرت به منزله مشرق و مغرباند که نزدیکی به هر یک از اینها عین دوری از دیگری است؛ ایندو در حکم دو هوو میباشند.

علی علیه السلام در یکی از نامه هایش مینویسد:

وَ ایمُ اللَّهِ- یمیناً اسْتَثْنی فیها بِمَشِیةِ اللَّهِ- لَاروضَنَّ نَفْسی رِیاضَةً تَهُشُّ مَعَها الَی الْقُرْصِ اذا قَدَرَتْ عَلَیهِ مَطْعوماً وَ تَقْنَعُ بِالْمِلْحِ مَأْدوماً وَ لَادَعَنَّ مُقْلَتی کعَینِ ماءٍ نَضَبَ مَعینُها مُسْتَفْرَغَةً دُموعُها، اتَمْتَلِئُ السّائِمَةُ مِنْ رَعْیها فَتَبْرُک وَ تَشْبَعُ الرَّبیضَةُ مِنْ عُشْبِها فَتَرْبِضَ وَ یأْکلُ عَلِی مِنْ زادِهِ فَیهْجَعُ؟! قَرَّتْ اذاً عَینُهُ اذَا اقْتَدی بَعْدَ السِّنینَ الْمُتَطاوِلَةِ بِالْبَهیمَةِ الْهامِلَةِ وَ السّائِمَةِ الْمَرْعِیةِ.

سوگند یاد میکنم به ذات خدا که به خواست خدا نفس خویش را چنان ورزیده سازم و گرسنگی بدهم که به قرص نانی و اندکی نمک قناعت بورزد و آن را مغتنم بشمارد. همانا آنقدر (در خلوتهای شب) بگریم که آب چشمه