مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٢٩ - زهد و آزادگی

آزادمرد جهان، علی بن ابیطالب علیه السلام، از آن جهت به تمام معنی آزاد بود که به تمام معنی زاهد بود. علی علیه السلام در نهج البلاغه به شعار ترک دنیا یعنی ترک لذت گرایی به عنوان آزادمنشی زیاد تکیه میکند. در یکی از کلمات قصار میفرماید:

الطَّمَعُ رِقٌّ مُؤَبَّدٌ [١].

طمع بردگی جاودان است.

زهد عیسی بن مریم را چنین توصیف میکند:

وَ لا طَمَعٌ یذِلُّهُ [٢].

طمعی که او را خوار و ذلیل سازد در او نبود.

در جای دیگر میفرماید:

الدُّنیا دارُ مَمَرٍّ لا دارُ مَقَرٍّ وَ النّاسُ فیها رَجُلانِ: رَجُلٌ باعَ نَفْسَهُ فَاوْبَقَها وَ رَجُلٌ ابْتاعَ نَفْسَهُ فَاعْتَقَها [٣].

دنیا گذرگاه است نه قرارگاه، و مردم در این معبر و گذرگاه دو دستهاند:

برخی خود را میفروشند و برده میسازند و خویشتن را تباه میکنند و برخی برعکس، خویشتن را میخرند و آزاد میسازند.

از همه صریحتر و روشنتر، بیان آن حضرت است در نامهای که به عثمان بن حنیف نوشته است. در آخرین بخش آن نامه، دنیا و لذات دنیا را مانند یک مخاطب ذی شعور طرف خطاب قرار میدهد و با زبان مخاطبه با دنیا، راز زهد و فلسفه ترک لذت گرایی خویش را برای ما روشن میسازد. میفرماید: