اینکه مردم کوفه سست شدند یکی به همین خاطر بود؛ میگفتند درست است که معاویه آدم بدی است ولی با رعیت خیلی خوب است، ببین با شامیها چگونه رفتار میکند! چقدر شامیها از او راضی هستند! آنهایی که معاویه را شناخته بودند به این صورت شناخته بودند که درست است که آدم بدی است اما حاکم خوبی است، اگر او حاکم شود هیچ فرقی میان مردم کوفه و غیر کوفه نخواهد گذاشت. مخصوصاً معروف شده بود به حلم و بردباری. معاویه یک حلم سیاسیای داشت و مورخین به او عیب گرفتهاند که نتوانست حلم سیاسی خود را در مورد کوفه عملی کند، و اگر میکرد از نظر معنوی هم پیروز میشد. معاویه معروف بود به حلم سیاسی. مردم میرفتند به او فحش میدادند، میخندید و در آخر پول میداد و آنها را جلب میکرد. میگفتند برای حکومت بهتر از این دیگر نمیشود پیدا کرد، حالا آدم بدی است آدم بدی باشد. امام حسن هم بر همین اساس [تصمیم به صلح گرفت، و گویی به مردم میگفت] بسیار خوب، ما این آدم بد را آوردیم که کارها را خوب انجام دهد، حال ببینید آنطور که شما انتظار دارید که این آدم بد کارها را خوب انجام دهد انجام خواهد داد یا انجام نخواهد داد. هرگز معاویه به عنوان یک حاکم جائر شناخته نشده بود؛ به عنوان یک مرد جاه طلب شناخته شده بود نه بیش از آن.

معاویه را واقعاً دوران صلح امام حسن شناساند از نظر اینکه چگونه حاکمی است.

- آیا امام حسین هم صلحنامه را امضا کردهاند یا خیر؟ و آیا ایشان به صلح امام حسن اعتراضی داشتهاند یا خیر؟.

استاد: من جایی ندیدهام که امام حسین هم صلحنامه را امضا کرده باشد، از باب اینکه ضرورتی نداشته که امام حسین امضا کند، چون امام حسین آن وقت به عنوان یک نفر تابع بود و تسلیم امام حسن، و هرچه که امام حسن میکرد آن را قبول داشت و متعهد بود. حتی یک عدهای که با صلح امام حسن مخالف بودند آمدند نزد امام حسین که ما این صلح را قبول نداریم، آیا بیاییم با تو بیعت کنیم؟ فرمود: نه، هرچه برادرم حسن کرده من تابع همان هستم. از نظر تاریخ، مسلّم این است که امام