مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢٤ - موارد جهاد در فقه شیعه

امام حسین کشته شد. یا میگوییم چرا امیرالمؤمنین در ابتدای بعد از پیغمبر نجنگید؟ حداکثر این بود که کشته بشود؛ بسیار خوب، مثل امام حسین کشته میشد.

همچنین چرا تسلیم حکمیت شد؟ حداکثر این بود که کشته میشد؛ بسیار خوب، مثل امام حسین کشته میشد. آیا این سخن درست است یا نه؟ بعد هم میآییم به زمان امام حسن و صلح امام حسن. ائمّه دیگر هم که تقریباً همهشان در حالی شبیه حال صلح امام حسن زندگی میکردند. این است که مسأله تنها مسأله صلح امام حسن و جنگ امام حسین نیست؛ مسأله را باید کلیتر بحث کرد. من قسمتهایی از «کتاب جهاد» فقه را برای شما میخوانم تا یک کلیاتی به دست آید. بعد، از این کلیات وارد جزئیات میشویم.

موارد جهاد در فقه شیعه

میدانیم که در دین اسلام جهاد هست. جهاد در چند مورد است. یک مورد، جهاد ابتدایی است، یعنی جهاد بر مبنای اینکه اگر دیگران [غیرمسلمان باشند و] مخصوصاً اگر مشرک باشند، اسلام اجازه میدهد که مسلمین ولو اینکه سابقه عداوت و دشمنی هم با آنها نداشته باشند به آنها حمله کنند برای از بین بردن شرک.

شرط این نوع جهاد این است که افراد مجاهد باید بالغ و عاقل و آزاد باشند، و انحصاراً بر مردها واجب است نه بر زنها. و در این نوع جهاد است که اذن امام یا منصوب خاص امام شرط است. از نظر فقه شیعه این نوع جهاد جز در زمان حضور امام یا کسی که شخصاً از ناحیه امام منصوب شده باشد جایز نیست؛ یعنی از نظر فقه شیعه الآن یک نفر حاکم شرعی هم مجاز نیست که دست به اینچنین جنگ ابتدایی بزند.

مورد دوم جهاد آن جایی است که حوزه اسلام مورد حمله دشمن قرار گرفته؛ یعنی جنبه دفاع دارد، به این معنا که دشمن یا قصد دارد بر بلاد اسلامی استیلا پیدا کند و همه یا قسمتی از سرزمینهای اسلامی را اشغال کند، یا قصد استیلای بر زمینها را ندارد، قصد استیلای بر افراد را دارد و میخواهد بیاید یک عده افراد را اسیر کند و ببرد، یا حمله کرده و میخواهد اموال مسلمین را به شکلی برباید (یا به شکل شبیخون زدن یا به شکلی که امروز میآیند منابع و معادن و غیره را میبرند که به زور میخواهند بگیرند و ببرند) و یا میخواهد به حریم و حرم مسلمین، به نوامیس