مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠٩ - تعهد متقابل

برای چیست.

در میان آثار تقوا که بدان اشاره شده است، از همه مهمتر دو اثر است: یکی روشن بینی و بصیرت، و دیگر توانایی بر حل مشکلات و خروج از مضایق و شداید.

و چون در جای دیگر به تفصیل در این باره بحث کردهایم [١] و بعلاوه از هدف این بحث که روشن کردن مفهوم حقیقی تقواست بیرون است، از بحث در باره آنها خودداری میکنیم.

ولی در پایان بحث «تقوا» دریغ است که از بیان اشارات لطیف نهج البلاغه در باره تعهد متقابل «انسان» و «تقوا» خودداری کنیم.

تعهد متقابل

در نهج البلاغه با اینکه اصرار شده که تقوا نوعی ضامن و وثیقه است در برابر گناه و لغزش، به این نکته توجه داده میشود که در عین حال انسان از حراست و نگهبانی تقوا نباید آنی غفلت ورزد. تقوا نگهبان انسان است و انسان نگهبان تقوا، و این دورِ محال نیست بلکه دورِ جایز است.

این نگهبانی متقابل از نوع نگهبانی انسان و جامه است که انسان نگهبان جامه از دزدیدن و پاره شدن است و جامه نگهبان انسان از سرما و گرماست، و چنانکه میدانیم قرآن کریم از تقوا به «جامه» تعبیر کرده است: «وَ لِباسُ التَّقْوی ذلِک خَیرٌ» [٢]. علی علیه السلام در باره نگهبانی متقابل انسان و تقوا میفرماید:

ایقِظوا بِها نَوْمَکمْ وَاقْطَعوا بِها یوْمَکمْ وَ اشْعِروها قُلوبَکمْ وَ ارْحَضوا بِها ذُنوبَکمْ ... الا فَصونوها وَ تَصَوَّنوا بِها [٣].

خواب خویش را به وسیله تقوا تبدیل به بیداری کنید و وقت خود را با آن به پایان رسانید و احساس آن را در دل خود زنده نمایید و گناهان خود را با آن بشویید ... همانا تقوا را صیانت کنید و خود را در صیانت تقوا قرار دهید.