مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٧٣ - عمر

صورت نقل کردهاند: «ولیتکم و لست بخیرکم» یعنی خلافت بر عهده من گذاشته شد در حالی که بهترین شما نیستم. اما بسیاری نقل کردهاند که گفته است: «اقیلونی فلست بخیرکم» یعنی مرا معاف بدارید که من بهترین شما نیستم. جمله نهج البلاغه تأیید میکند که جمله ابوبکر به صورت دوم ادا شده است.

عمر

انتقاد نهج البلاغه از عمر به شکل دیگر است. علاوه بر انتقاد مشترکی که از او و ابوبکر با جمله «لَشَدَّ ما تَشَطَّرا ضَرْعَیها» شده است، یک سلسله انتقادات با توجه به خصوصیات روحی و اخلاقی او انجام گرفته است. علی علیه السلام دو خصوصیت اخلاقی عمر را انتقاد کرده است:

اول خشونت و غلظت او. عمر در این جهت درست در جهت عکس ابوبکر بود.

عمر اخلاقاً مردی خشن و درشتخو و پر هیبت و ترسناک بوده است.

ابن ابی الحدید میگوید:

«اکابر صحابه از ملاقات با عمر پرهیز داشتند. ابن عباس عقیده خود را درباره مسأله «عول» بعد از فوت عمر ابراز داشت. به او گفتند چرا قبلًا نمیگفتی؟ گفت: از عمر میترسیدم.».

«دِرّه عمر» یعنی تازیانه او ضرب المثل هیبت بود، تا آنجا که بعدها گفتند: «درّة عمر اهیب من سیف حجّاج» یعنی تازیانه عمر از شمشیر حجاج مهیبتر بود. عمر نسبت به زنان خشونت بیشتری داشت، زنان از او میترسیدند. در فوت ابوبکر، زنان خانوادهاش میگریستند و عمر مرتب منع میکرد، اما زنان همچنان به ناله و فریاد ادامه میدادند. عاقبت عمر امّ فروه، خواهر ابوبکر را از میان زنان بیرون کشید و تازیانهای بر او نواخت. زنان پس از این ماجرا متفرق گشتند.

دیگر از خصوصیات روحی عمر که در کلمات علی علیه السلام مورد انتقاد واقع شده شتابزدگی در رأی و عدول از آن و بالنتیجه تناقضگویی او بود؛ مکرر رأی صادر میکرد و بعد به اشتباه خود پی میبرد و اعتراف میکرد.

داستانهای زیادی در این مورد هست. جمله «کلّکم افقه من عمر حتی ربات