مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٣ - سازنده یا خراب کننده

حتی عشقهای شهوانی ممکن است سودمند واقع گردد، و آن هنگامی است که با تقوا و عفاف توأم گردد. یعنی در زمینه فراق و دست نارسی از یک طرف و پاکی و عفاف از طرف دیگر، سوز و گدازها و فشار و سختیهایی که بر روح وارد میشود آثار نیک و سودمندی به بار میآورد. عرفا در همین زمینه است که میگویند عشق مجازی تبدیل به عشق حقیقی یعنی عشق به ذات احدیت میگردد و در همین زمینه است که روایت میکنند:

مَنْ عَشِقَ وَ کتَمَ وَ عَفَّ وَ ماتَ ماتَ شَهیداً..

آن که عاشق گردد و کتمان کند و عفاف بورزد و در همان حال بمیرد، شهید مرده است.

اما این نکته را نباید فراموش کرد که این نوع عشق با همه فوایدی که در شرایط خاص احیاناً به وجود میآورد، قابل توصیه نیست؛ وادیی است بس خطرناک. از این نظر مانند مصیبت است که اگر بر کسی وارد شود و او با نیروی صبر و رضا با آن مقابله کند، مکمّل و پاک کننده نفس است، خام را پخته و مکدّر را مصفّا مینماید، اما مصیبت قابل توصیه نیست. کسی نمیتواند به خاطر استفاده از این عامل تربیتی، مصیبت برای خود خلق کند ویا برای دیگری به این بهانه مصیبت ایجاد نماید.

راسل در اینجا نیز سخنی باارزش دارد، میگوید:

«رنج برای اشخاص واجد انرژی چون وزنه گرانبهایی است. کسی که خود را کاملًا سعادتمند میبیند جهدی برای سعادت بیشتر نمیکند. اما گمان نمیکنم این امر بتواند بهانهای باشد که دیگران را رنج بدهیم تا به راه مفیدی قدم نهند، زیرا غالباً نتیجه معکوس بخشد و انسان را در هم میشکند. در این مورد بهتر است خود را تسلیم تصادفات کنیم که در سر راه ما پیش میآید.» [١]