ای پیامبر! به مردم تذکر بده (قبلًا معنی تذکر را عرض کردم)، مردم را از خواب غفلت بیدار کن، به مردم بیداری بده، به مردم آگاهی بده، مردم را از راه بیداری و آگاهیشان به سوی دین بخوان. «انَّما انْتَ مُذَکرٌ» تو شأنی غیر از مذکر بودن نداری، تو مصیطر نیستی، یعنی خدا تو را اینطور قرار نداده که به زور بخواهی کاری بکنی.

«الّا مَنْ تَوَلّی وَ کفَرَ». آیا «الّا مَنْ تَوَلّی وَ کفَرَ» استثنای از «لَسْتَ عَلَیهِمْ بِمُصَیطِرٍ» است یا استثنای از «فَذَکرْ انَّما انْتَ مُذَکرٌ»؟ در تفسیر المیزان میفرماید و دلایل ذکر میکند که استثنای از «فَذَکرْ انَّما انْتَ مُذَکرٌ» است: تذکر بده «الّا مَنْ تَوَلّی وَ کفَرَ» مگر [به] افرادی که تو به آنها تذکر دادهای. با اینکه تذکر دادهای معذلک اعراض کردهاند و دیگر تذکر بعد از تذکر فایده ندارد. «فَیعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذابَ الْاکبَرَ» [پس خدا او را عذاب میکند، عذاب اکبر] که عذاب جهنم است.

علی علیه السلام و رحلت زهرا علیها السلام

شب آخر است و مخصوصاً باید ذکر مصیبت بشود و طبق معمول و خصوصاً با تناسب ایام باید ذکر مصیبت حضرت زهرا (سلام اللَّه علیها) بشود.

مصیبت زهرا بر علی فوق العاده سخت و دشوار است. حضرت زهرا حالشان نامساعد بود و در بستر بودند. علی علیه السلام بالای سر زهرا نشسته بود. زهرا شروع کرد به سخن گفتن. متواضعانه جملههایی فرمود که علی علیه السلام از این تواضع فوق العاده زهرا رقّت کرد و گریست. مضمون تعبیر حضرت این است: علی جان! دوران زندگی ما دارد به پایان میرسد، من دارم از دنیا میروم، من در خانه تو همیشه کوشش کردهام چنین و چنان باشم، امر تو را همیشه اطاعت کنم، من هرگز امر تو را مخالفت نکردم، و تعبیراتی از این قبیل. آنچنان علی را متأثر کرد که فوراً زهرا را در آغوش گرفت، سر زهرا را به سینه چسبانید و گریست: دختر پیغمبر! تو والاتر از این سخنان هستی، تو والاتر از این هستی که اساساً گفتن این سخنان از سوی تو صحیح باشد؛ یعنی چرا اینقدر تواضع میکنی؟! من از این تواضع تو ناراحت میشوم. محبت

[١] غاشیه/ ٢١- ٢٤.