مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٥ - پاسخ

پاسخ

اینجا من همان مطلبی را عرض میکنم که علامه طباطبائی در تفسیر المیزان فرمودهاند، اگرچه چون بیانی که ایشان کردهاند در سطح بالایی است شاید نتوانم در این جلسه بیان کنم. ایشان میگویند: اولًا قضیه مسلّم نیست که آنها فرشته بودهاند.

و به فرض اینکه فرشته باشند، تمثّل فرشتگان بوده است و تمثّل فرشته غیر از این است که در عالم مادی و عالم تکلیف افرادی [بر داوود وارد شوند و داستانی را به دروغ نقل کنند] که برایشان جایز نیست. به عبارت دیگر، ایشان میفرمایند: این مسأله که یک چیزی راست است یا دروغ، و ما وظیفه داریم راست بگوییم و دروغ نگوییم مربوط به عالم مادی و عینی است. اگر در عالم مادی و عینی دو موجود میآمدند در مقابل داوود و سخنشان را میگفتند و دروغ میگفتند، این داخل در این قضیه بود ولی مسأله تمثّل مسأله دیگری است. تمثّل یعنی حقیقتی به صورت دیگر ظهور پیدا میکند، نظیر رؤیای صادقه. رؤیای صادقه با اینکه تمثّل است، صدق و کذب به این معنا در آن راه ندارد. مثلًا (این مثال را من ذکر میکنم) پیغمبر اکرم در عالم رؤیا مشاهده میکند که گروهی میمون از منبر او بالا و پایین میروند و امّت او پای منبر نشستهاند و در حالی که روی آنها به منبر است به قهقرا میروند یعنی به طرف عقب، از منبر دور میشوند. از خواب بیدار میشود محزون. حس میکند که این نشانه ضربهای است به عالم اسلام. جبرائیل این رؤیا را برای پیغمبر تفسیر میکند (وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْیا الَّتی ارَیناک الّا فِتْنَةً لِلنّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعونَةَ فِی الْقُر انِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما یزیدُهُمْ الّا طُغْیاناً کبیراً) [١] که این رؤیا تعبیر دارد و تعبیرش این است که بعد از تو بنی امیه بر امّت تو مسلط میشوند و بر همین منبر تو خواهند نشست و در حالی که ظاهر اسلام را رعایت میکنند و با نام اسلام سخن میگویند و روی مردم هم به سوی اسلام است عملًا مردم را از اسلام دور میکنند. این خوابی است که خدا به پیغمبر نمایانده است. این خواب دروغ است یا راست؟ اگر بگوییم خواب راست خوابی است که به همان شکلی که انسان دیده ظاهر بشود، در این صورت این خواب دروغ است زیرا واقعاً میمونی بالای منبر پیغمبر نرفت، و واقعاً اینطور اتفاق نیفتاد که