رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٩٣ - نحوۀ محاسبۀ خمس
بلكه واجب است خمس همۀ آن را بپردازيد. ولى اگر بنا داريد تمام يا قسمتى از آن را تا چند ماه ديگر صرف اداى بدهى خود نمائيد و چنانچه بخواهيد خمس آن را بپردازيد، باقيمانده وافى براى اداى بدهى نيست و از اين بابت در زحمت و مشقّت قرار مىگيريد، در اين صورت پرداخت خمس آنچه را كه مىخواهيد صرف اداى بدهى نمائيد، واجب نيست. امّا زمينى كه براى سكونت مورد نياز از درآمد بين سال تهيّه مىشود، خمس ندارد.
س ٩٧٨: از آنجا كه تا كنون ازدواج نكردهام، آيا جايز است مقدارى از مالى را كه در حال حاضر دارم، براى هزينههائى كه در آينده به آنها نياز دارم، پسانداز كنم؟ ج: پسانداز درآمد سال اگر براى هزينۀ ازدواج در چند ماه آينده باشد، به نحوى كه اگر خمس آن را بپردازيد نتوانيد تمام هزينۀ ازدواج را تأمين نمائيد، خمس ندارد.
س ٩٧٩: سر سال خمسى من آخر ماه دهم از هر سال است، آيا حقوق ماه دهم را كه در آخر آن مىگيرم، خمس دارد؟ اگر بعد از دريافت، مقدار باقيماندۀ آن را (كه طبق عادت، هر ماه پسانداز مىشود) به همسرم هديه كنم، آيا خمس به آن تعلق مىگيرد؟ ج: حقوقى كه قبل از سال خمسى دريافت مىكنيد و يا قبل از آخرين روز سال خمسى قابل دريافت است، پرداخت خمس مقدار زائد بر مئونه سال آن واجب است. امّا آنچه به همسر خود يا به ديگرى هديه مىنمائيد، اگر صورى و به قصد فرار از خمس نباشد و به مقدار مناسب با شأن عرفى شما باشد، خمس ندارد.
س ٩٨٠: پول يا كالاى مخمسى دارم كه اقدام به مصرف آن كردهام، آيا جايز است در پايان سال، مقدارى از درآمد سال به جاى آن پول يا كالائى كه خمس آن پرداخت شده، استثنا شود؟ ج: چيزى از درآمد سال به جاى مال مخمسى كه مصرف شده، استثنا نمىشود.
س ٩٨١: اگر مالى كه خمس ندارد مانند جايزه و مانند آن، با سرمايه مخلوط شود، آيا در پايان سال خمسى جايز است كه آن را از سرمايه استثنا كرد و سپس خمس بقيۀ اموال را پرداخت؟ ج: استثناى آن اشكال ندارد.
س ٩٨٢: سه سال پيش مغازهاى را با مالى كه خمس آن پرداخت شده، افتتاح كردم و سر سال خمسىام هم پايان سال شمسى يعنى شب عيد نوروز است، و تا كنون هرگاه سر سال خمسىام رسيده، مشاهده كردهام كه همۀ سرمايهام به صورت قرض بر عهدۀ مردم است و در عين حال خودم هم مبلغ زيادى بدهكارم، اميدواريم ما را نسبت به تكليفمان راهنمائى فرمائيد.
ج: اگر سر سال خمسى چيزى از سرمايه و سود نزد شما نباشد و يا چيزى بر سرمايه شما افزوده نشده باشد، پرداخت خمس بر شما واجب نيست و طلبهاى شما كه ناشى از فروش نسيۀ كالا به مردم است، جزء درآمد سالى محسوب مىشود كه آنها را دريافت مىكنيد.
س ٩٨٣: تعيين قيمت كالاهاى موجود در مغازه، هنگام حساب سال خمسى، مشكل است، چگونه بايد آن را حساب كرد؟ ج: تعيين قيمت اجناس موجود در مغازه به هر صورت ممكن هر چند با تخمين، براى