رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٨٤ - دست گردان، مصالحه و مخلوط شدن خمس با غير آن
از وكلاى ما مصالحه نمايد و اگر يقين دارد خانه را از درآمد كسبى كه چند سال پسانداز كرده است پيش از پرداخت خمس آن خريده است، بايد خمس آن درآمد پسانداز شده را بپردازد.
س ٩٣٦: عالمى در يكى از شهرها مبلغى را به عنوان خمس دريافت كرده، ولى براى او انتقال عين آن مال به شما يا دفترتان مشكل است، آيا مىتواند آن را از طريق بانك حواله كند؟ با توجّه به اينكه مالى كه از بانك گرفته مىشود عين مالى كه در آن شهر به بانك پرداخت شده، نيست؟ ج: تحويل خمس و ساير حقوق شرعى از طريق بانك اشكال ندارد.
س ٩٣٧: اگر زمينى را با مال غير مخمّس بخرم، آيا نماز خواندن در آن زمين جايز است يا خير؟ ج: اگر زمين با عين مال غير مخمّس خريده شده باشد، معامله به مقدار خمس، فضولى است و متوقف بر اجازۀ ولىّ امر خمس است و تا آن را اجازه و تنفيذ نكند، نماز خواندن در آن جايز نيست.
س ٩٣٨: اگر مشترى بداند كه به عين مالى كه خريده، خمس تعلّق گرفته و فروشنده آن را نپرداخته است، آيا تصرّف در آن كالا براى او جايز است؟ ج: با فرض وجود خمس در كالا، معامله به مقدار خمس فضولى و متوقف بر اجازۀ ولىّ امر خمس است.
س ٩٣٩: اگر صاحب مغازهاى نداند كه مشترى كه با او معامله مىكند، خمس مالش را پرداخته است يا خير، آيا دادن خمس آن اموال بر او واجب است؟ ج: تا زمانى كه علم به وجود خمس در پولى كه مشترى به او مىپردازد، نداشته باشد، چيزى بر عهدۀ او نيست و وظيفهاى هم نسبت به فحص ندارد.
س ٩٤٠: اگر مثلاً چهار نفر با هم صد هزار تومان به عنوان شراكت براى به كارگيرى در يك كار توليدى سرمايهگذارى كنند و يكى از آنها خمس ندهد، آيا شراكت با او صحيح است يا خير؟ و آيا ديگر شريكان مىتوانند مال فردى را كه خمس نمىدهد به عنوان قرض الحسنه گرفته و به كار بياندازند؟ و به طور كلّى اگر چند نفر با هم شريك باشند، آيا بر هر كدام از آنها واجب است خمس درآمد خود را به طور مستقل بپردازد يا اينكه خمس بايد از صندوق مشترك پرداخت شود؟ ج: شراكت با شخصى كه به سرمايهاش خمس تعلق گرفته ولى آن را نپرداخته است، به مقدار خمس مال او فضولى است كه بايد نسبت به آن به ولىّ امر مراجعه شود، و اگر بعضى از شركاء خمس سهم خود در سرمايه را نداده باشند، تصرّف در سرمايه مشترك جايز نيست، و هنگامى كه شركاء سود حاصل از سرمايه مشترك را دريافت مىكنند، هر كدام از آنان مكلّف هستند خمس مازاد بر مئونه از سهم خود را سر سال خمسى بپردازند.
س ٩٤١: اگر شركاى من حساب سال خمسى نداشته باشند، تكليف من چيست؟ ج: بر هر يك از شركاء واجب است كه حقوق شرعى سهام خود را بپردازند تا تصرفات آنان در مال مشترك حلال باشد، و اگر بقيۀ شريكها آن را پرداخت نمىكنند و انحلال شركت و جدا شدن از آنان براى شما ضررى يا حرجى باشد، مجاز هستيد به شراكت خود با آنان ادامه دهيد.