رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٧٧٢ - شرائط وجوب امر به معروف و نهى از منكر
بر كسب اجازه از حاكم و يا وجود امر به آن نيست، مگر آنكه دفاع از نفس محترمه متوقف بر قتل مهاجم باشد كه صورتهاى متعددى دارد كه احكام آنها هم ممكن است متفاوت باشد.
س ١٠٥٧: كسى كه مىخواهد شخصى را امر به معروف و نهى از منكر نمايد، آيا بايد قدرت بر آن را داشته باشد؟ در چه زمانى امر به معروف و نهى از منكر بر او واجب مىشود؟ ج: آمر به معروف و نهيكننده از منكر بايد عالم به معروف و منكر باشد، و همچنين بداند كه فاعل منكر هم به آن علم دارد و در عين حال عمداً و بدون عذر شرعى مرتكب آن مىشود، و زمانى اقدام به امر و نهى واجب مىشود كه احتمال تأثير امر به معروف و نهى از منكر در مورد آن شخص داده شود، و ضررى براى خود او نداشته باشد، و در اين مورد بايد تناسب بين ضرر احتمالى و اهميت معروفى را كه به آن امر مىنمايد يا منكرى كه از آن نهى مىكند، ملاحظه نمايد. در غير اين صورت، امر به معروف و نهى از منكر بر او واجب نيست.
س ١٠٥٨: اگر يكى از اقوام انسان مبادرت به ارتكاب معصيت كند و نسبت به آن لا أبالي باشد، تكليف ما نسبت به رابطۀ با او چيست؟ ج: اگر احتمال بدهيد كه ترك معاشرت با او موقتاً موجب خوددارى او از ارتكاب معصيت مىشود، به عنوان امر به معروف و نهى از منكر واجب است، و در غير اين صورت، قطع رحم جايز نيست.
س ١٠٥٩: آيا ترك امر به معروف و نهى از منكر بر اثر ترس از اخراج از كار، جايز است؟ مثلاً با اينكه مىبيند مسئول يكى از مراكز آموزشى كه با طبقۀ جوان در دانشگاه ارتباط دارد، مرتكب اعمال خلاف شرع مىشود و يا زمينۀ ارتكاب گناه در آن مكان را فراهم مىآورد. اگر او را نهى از منكر نمايد ترس آن دارد كه از طرف مسئول مقدمات اخراج او از كار فراهم شود.
ج: به طور كلى اگر خوف دارد كه در صورت اقدام به امر به معروف و نهى از منكر ضرر قابل توجهى متوجه خود او شود، انجام آن واجب نيست.
س ١٠٦٠: اگر در بعضى از محيطهاى دانشگاهى معروف ترك شود و معصيت رواج پيدا كند و شرائط امر به معروف و نهى از منكر هم وجود داشته باشد و امركنندۀ به معروف و نهىكنندۀ از منكر شخصى مجرّد باشد كه هنوز ازدواج نكرده است آيا به خاطر مجرّد بودن، امر به معروف و نهى از منكر از او ساقط مىشود يا خير؟ ج: اگر موضوع و شرائط امر به معروف و نهى از منكر محقق باشد، تكليف شرعى و وظيفه واجب اجتماعى و انسانى همۀ مكلفين است، و حالتهاى مختلف مكلّف مانند مجرّد يا متأهل بودن در آن تأثير ندارد، و به صرف اينكه مكلّف مجرد است، تكليف از او ساقط نمىشود.
س ١٠٦١: اگر شخصى داراى نفوذ و موقعيت اجتماعى خاصى باشد كه اگر بخواهد مىتواند بر معترضين به خود ضرر وارد سازد، و شواهدى هم دلالت كند بر اينكه وى مرتكب گناه و كارهاى خلاف و دروغگوئى مىشود، با اين وضع، آيا جايز است امر به معروف و نهى از منكر را در مورد او ترك كنيم يا اينكه با وجود ترس از ضرر رساندن او، واجب است او را امر به