زنجانى : مسأله ٢٧٦٥ اگر وارث ميّت هم از صنف برادر و خواهر و برادرزادگان و خواهرزادگان باشد و هم از صنف پدر بزرگ و مادر بزرگ، مسأله صورتهاى مختلفى دارد، قبل از ذكر اين صورتها و حكم آنها مبناى كلّى اين مسأله را متذكّر مى‌شويم كه پدر بزرگ پدرى به منزله يك برادر پدرى يا پدر و مادرى و مادر بزرگ پدرى به منزله يك خواهر پدرى يا پدر و مادرى است و پدر بزرگ و مادر بزرگ مادرى مانند يك برادر يا خواهر مادرى است. و اينك صورتهاى مختلف مسأله:

اوّل: پدر بزرگ و مادر بزرگ و برادر و خواهر (يا برخى از آنها) همه از طرف مادر باشند، در اين صورت مال بين آنها به طور مساوى تقسيم مى‌شود و جنس مذكّر يا مؤنّث بودن وارثان نقشى در حكم اين صورت ندارد.

دوم: مانند صورت پيشين، ولى همۀ ورثه از طرف پدر باشند، در اين صورت اگر همه مذكّر يا همه مؤنّث باشند، مال به طور مساوى بين آنها قسمت مى‌شود و اگر برخى مذكّر و برخى مؤنّث، هر مذكّر دو برابر مؤنّث مى‌برد.

سوم: مادر بزرگ يا پدر بزرگ از طرف پدر باشد و برادر يا خواهر از طرف پدر و مادر. حكم اين صورت همانند حكم صورت دوم است، و اگر علاوه بر برادر يا خواهر پدر و مادرى، برادر يا خواهر پدرى هم باشد، برادر يا خواهر پدرى ارث نمى‌برد.

چهارم: پدر بزرگ‌ها يا مادر بزرگ‌ها برخى پدرى باشند و برخى مادرى (چه همه مذكّر باشند يا همه مؤنّث يا برخى مذكّر يا برخى مؤنّث) و برادرها يا خواهرها برخى مادرى باشند و برخى پدرى و مادرى يا پدرى، در اين صورت سهم كليه خويشاوندان تنها مادرى از برادرها و خواهرها و پدر بزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها ١٣ از مال است كه به طور مساوى بين آنها تقسيم مى‌شود و به مذكّر يا مؤنّث بودن آنها توجّهى نمى‌شود و سهم خويشاوندان پدرى و مادرى يا پدرى ٢٣ مال است كه اگر همه مذكّر يا همه مؤنّث باشند به طور مساوى تقسيم مى‌شود و اگر برخى مذكّر و برخى مؤنّث، ٢٣ مال را به گونه‌اى تقسيم مى‌كنند كه به هر مذكّر دو برابر مؤنّث برسد.

پنجم: پدر بزرگ يا مادر بزرگ از طرف پدر باشد و برادر يا خواهر تنها از طرف مادر، در اين صورت برادر يا خواهر اگر يكى باشد ١٦ مال و اگر متعدّد باشند ١٣ مال را برده، به طور مساوى بين خود تقسيم مى‌كنند و باقى مانده سهم پدر بزرگ و مادر بزرگ است كه اگر پدر بزرگ و مادر بزرگ هر دو باشند، پدر بزرگ دو برابر مادر بزرگ مى‌برد.

ششم: اگر پدر بزرگ يا مادر بزرگ از طرف مادر باشد و برادر يا برادر و خواهر از طرف پدر يا پدر و مادر باشد، در اين صورت پدر بزرگ يا مادر بزرگ ١٣ مى‌برد اگر چه يكى باشد و چنانچه متعدّد باشند ١٣ را به طور مساوى بين خود تقسيم مى‌كنند و ٢٣ سهم برادر يا برادر و خواهر است؛ پس اگر تنها يك برادر بود ٢٣ را به او مى‌دهند و اگر چند برادر بودند آن را به طور مساوى تقسيم مى‌كنند و اگر برادر و خواهر بودند، طورى تقسيم مى‌كنند كه سهم يك برادر دو برابر سهم يك