رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٦٩ - هبه، هديه، جايزۀ بانكى، مهر و ارث
مسكونى خمس دارد؟ ج: اگر هبۀ واحد مسكونى كه به دخترتان بخشيدهايد، عرفاً مطابق شأن شما محسوب شود، و در بين سال خمسى بخشيده باشيد، دادن خمس آن واجب نيست.
س ٨٥٦: آيا جايز است كه انسان مالى را قبل از گذشت يك سال بر آن، به همسرش هديه دهد، با آنكه مىداند وى آن مال را براى خريد خانه در آينده و يا مخارج ضرورى، ذخيره خواهد كرد؟ ج: اين كار جايز است و مالى كه به همسرتان بخشيدهايد، اگر به مقدارى باشد كه عرفاً مناسب شأن شما و افراد مانند شماست و بخشش صورى و به قصد فرار از خمس هم نباشد، خمس ندارد.
س ٨٥٧: زن و شوهرى براى اينكه خمس به اموال آنها تعلق نگيرد، قبل از رسيدن سال خمسىشان، اقدام به هديه كردن سود سالانه خود به يكديگر مىكنند، اميدواريم حكم خمس آنها را بيان فرمائيد.
ج: با اين گونه بخشش كه صورى و براى فرار از خمس است، خمسِ واجب از آنان ساقط نمىشود.
س ٨٥٨: شخصى براى رفتن به حجّ استحبابى مبلغى را به حساب سازمان حجّ واريز كرده، ولى قبل از تشرف به زيارت خانۀ خدا، فوت نموده است، اين مبلغ چه حكمى دارد؟ آيا مصرف كردن آن در نيابت از حجّ ميّت واجب است؟ آيا خمس به آن تعلق مىگيرد؟ ج: فيش حجّ كه در قبال مبلغى كه به حساب سازمان حجّ واريز كرده، دريافت نموده، به قيمت فعلىاش از تركۀ ميّت محسوب مىشود، و ميّت اگر حجّ بر ذمّه ندارد و وصيّت به حجّ هم نكرده، صرف آن در حجّ نيابى براى ميّت واجب نيست، و پرداخت خمس مبلغ پرداختى بابت آن فيش اگر از پولى كه خمس به آن تعلق گرفته ولى پرداخت نشده باشد، در فرض سؤال واجب است.
س ٨٥٩: باغ پدرى از طريق بخشش يا ارث به پسرش منتقل شده است، آن باغ هنگام هديه يا انتقال به او بابت ارث، قيمت زيادى نداشت، ولى در حال حاضر قيمت آن هنگام فروش با قيمت قبلى آن تفاوت زيادى كرده است، آيا به آن مقدار زيادى كه بر اثر افزايش قيمت حاصل شده، خمس تعلق مىگيرد؟ ج: ارث و هبه و پول فروش آنها خمس ندارد، هر چند قيمت آنها افزايش يافته باشد، مگر اينكه نگهدارى آن به قصد تجارت و زياد شدن قيمت باشد.
س ٨٦٠: ادارۀ بيمه مبلغى را بابت هزينۀ درمان به من بدهكار است و مقرر شده كه در همين روزها به من پرداخت شود، آيا به اين مبلغ خمس تعلق مىگيرد؟ ج: خمس ندارد.
س ٨٦١: آيا به پولى كه از حقوق ماهيانهام براى خريد لوازم ازدواج در آينده، پسانداز مىكنم، خمس تعلق مىگيرد؟ ج: اگر عين پولى را كه بابت حقوق ماهيانه مىگيرد، پسانداز مىكنيد، بايد سر سال خمس آن پرداخت شود، مگر آنكه بخواهيد در خلال دو سه ماه آينده صرف خريد لوازم ضرورى ازدواج نمائيد و با پرداخت خمس آن نتوانيد باقيمانده لوازم مورد حاجت را تهيّه كنيد.