رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٣٥٠ - احكام سرقفلى
فرض كه در زمان انعقاد اجاره قبلى ثبوت حقّ سر قفلى براى مستأجر در آن منطقه متعارف نبوده و حقّ سرقفلى آن مكان هم از مالك به شما انتقال پيدا نكرده، بنا بر اين در مقابل تخليه محلّ و تسليم آن به مالك فعلى آن، حقّ نداريد نسبت به سرقفلى آن چيزى از مالك مطالبه كنيد مگر آنكه قانون به شما اين اجازه را بدهد و امّا نسبت به كشيدن برق و تلفن و امور ديگرى كه با هزينه خود انجام دادهايد همه آنها ملك شما هستند مگر آنچه را كه عرف يا قانون جارى بطور مجّانى و يا در صورت پرداخت هزينههاى آن توسط مالك، تابع ملك بداند.
س ١٦٧٣:١ مكانى به مدّت بيست سال بطور مستمر به عنوان محلّ كار اجاره داده شده است آيا مستأجر در خلال مدّت اجاره يا بعد از انقضاء آن حقّ دارد حقّ سرقفلى مكان مزبور را با پرداخت مالياتهاى سرقفلى و رعايت همه امور قانونى به مستأجر ديگرى واگذار كند؟ ٢ اگر سرقفلى آن مكان را به شكل رسمى و با رعايت همه ضوابط قانونى به مستأجر ديگرى انتقال بدهد، آيا مالك حقّ دارد به سبب عدم قبول آن از مستأجر دوم بخواهد مكان مزبور را تخليه كند؟ ج: اگر سرقفلى آن مكان از سوى مالك و يا طبق قانون به او منتقل نشده باشد حقّ فروش و واگذارى آن را به غير، ندارد و اگر چنين كارى كند فضولى و متوقّف بر اجازه مالك است.
س ١٦٧٤: مورّث من همه سهم خود از هتل و لوازم آن اعم از اعيان و حقوق را با من مصالحه كرده است، آيا اين مصالحه شامل حقّ سر قفلى آن هتل هم مىشود؟ ج: اگر حقّ سر قفلى هتل متعلّق به او باشد و مصالحه بر همه ما يملك او در هتل اعم از اعيان و حقوق بدون استثناء چيزى صورت گرفته باشد، حقّ سر قفلى آن نيز داخل در اين مصالحه است.
س ١٦٧٥: فردى مكانى را اجاره كرده است به اين شرط كه هنگام مطالبه مالك، آن را تخليه كند، بعد از انقضاء مدّت اجاره و در خواست مالك مبنى بر تخليه آن، مستأجر حقّ سر قفلى آن را مطالبه مىكند، آيا پرداخت آن به او بر مالك واجب است؟ ج: در فرض مسأله كه شرط تخليه مكان توسط مستأجر هنگام مطالبه مالك شده است و ظاهراً حقّ سرقفلى از مالك به مستأجر منتقل نشده، حقّ مطالبه چيزى را نخواهد داشت مگر طبق قوانين نظام اسلامى.
س ١٦٧٦: سر قفلى مكانى را كه اجاره دادهام به مبلغ معيّنى به مستأجر آن فروختم و او هم در برابر آن يك فقره چك به من داد كه به علت عدم وجود پول در حساب بانكى او موفق به نقد كردن آن نشدم، و مكان مزبور هنوز هم در اختيار مستأجر است و با آنكه من تا كنون پول سرقفلى را از او نگرفتهام ادعاى مالكيّت آن را مىكند، آيا سرقفلى آن مكان متعلّق به اوست يا آنكه معامله سرقفلى بر اثر عدم دستيابى من به پول آن باطل است؟ ج: بعد از تحقّق معامله سر قفلى بر وجه صحيح، مجرّد عدم موجودى در حساب صاحب چك كه آن را در برابر سر قفلى داده، موجب بطلان معامله آن نمىشود بلكه حقّ سر قفلى متعلّق به مشترى است و فروشنده كه همان موجر است حقّ دارد مبلغ چك را از او مطالبه كند.