رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٩٠ - سرمايه
چه حكمى دارد؟ آيا واجب است امسال همۀ اموال نقد خود را حساب كنم يا اينكه به شك در اين مسأله اعتنا نمىشود؟ ج: اگر در صحت حساب خمس منفعت كسب سالهاى گذشته شك داشته باشيد، به آن اعتنا نمىشود و پرداخت مجدّد خمس بر شما واجب نيست. ولى اگر در منفعت كسب شك داشته باشيد كه آيا جزء منفعت كسب سالهاى قبل است كه خمس آن پرداخت شده، يا جزء منفعت كسب امسال است كه خمس آن داده نشده، بر شما واجب است كه احتياطاً خمس آن را بپردازيد، مگر اينكه احراز كنيد كه خمس آن را قبلاً پرداختهايد.
س ٩٦٤: اگر مثلاً فرشى را با مال مخمس به قيمت ده هزار تومان بخرم و بعد از مدّتى آن را به پانزده هزار تومان بفروشم، آيا پنج هزار تومان اضافه بر مال مخمس، جزء منعفت كسب محسوب مىشود و خمس به آن تعلق مىگيرد؟ ج: اگر آن را به قصد فروش خريدهايد، آن مقدارى كه بيشتر از قيمت خريد است، جزء منفعت كسب محسوب مىشود و در زائد بر مئونه سال، خمس واجب است.
س ٩٦٥: آيا كسى كه براى هر يك از درآمدهاى خود سال خمس جداگانهاى قرار داده، جايز است خمس سودى را كه سر سال خمسى آن رسيده، از سودهاى ديگرى كه سال بر آنها نگذشته است، بپردازد؟ در صورتى كه بداند اين درآمدها به طور كامل تا پايان سال باقى مىمانند و چيزى از آنها صرف مئونه نمىشود، چه حكمى دارد؟ ج: هرگاه بخواهد خمس منفعت يك كسب را از درآمد كسب ديگر بپردازد، بايد خمس مبلغ پرداختى را نيز بپردازد و درآمدهائى كه چيزى از آن به مصرف هزينههاى زندگى نمىرسد، مخير است بين اينكه خمس آن را هنگام حصول آن بپردازد يا تا رسيدن سال خمسى، صبر كند.
س ٩٦٦: شخصى مالك ساختمان دو طبقهاى است، و خودش در طبقۀ بالا سكونت دارد و طبقۀ پايين را به شخص ديگرى داده است و به علت بدهكارى مبلغى از او قرض گرفته بدون اينكه اجارهاى بگيرد، آيا به اين مبلغ خمس تعلق مىگيرد؟ ج: واگذارى استفادۀ مجّانى از خانه به كسى به خاطر اينكه مالى از او قرض گرفته است، وجه شرعى ندارد، و به هر حال مالى كه قرض گرفته است، خمس ندارد.
س ٩٦٧: مكانى را براى معاينۀ پزشكى بيماران از ادارۀ اوقاف و متولى وقف به مبلغ معينى در هر ماه اجاره كردهام و مبلغى پول هم به عنوان پذيره از من گرفتهاند، با توجّه به اينكه در حال حاضر اين پول از ملك من خارج شده و هيچ گاه مالك آن نخواهم شد، آيا خمس به آن تعلق مىگيرد؟ ج: اگر پرداخت اين مبلغ در حكم قيمت انتقال سرقفلى باشد و از منفعت كسب باشد، واجب است كه خمس آن پرداخت شود.
س ٩٦٨: شخصى براى احياى زمين موات جهت كاشت درختان ميوه به اميد استفاده از حاصل آن اقدام به حفر چاه عميق نموده است، با توجّه به اينكه اين درختان بعد از چند سال