رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٨٦٠ - قراردادهاى بيمهاى
چه اموالى كه از خارج خريدارى شده باشد و يا موجود در انبارهاى كالاى شخصى و يا عمومى و يا اثاث البيت بيمۀ خطر آتشسوزى و غرق در آب و نقص حاصل در كالا و حصول عيب و خرابى در آن بيمۀ ماشين شخص ثالث يا تمام بدنه بيمۀ كشتىهاى تجارتى و آنچه از اين قبيل است و بيمه اقسام ديگرى نيز دارد و چون حكم آنها يكى است لزومى ندارد كه تمام آنها ذكر شود.
مسأله ٢٦ قرارداد بيمه چند ركن و پايه دارد:
١-ايجاب از بيمهكننده، يعنى انشاء عقد بيمه بر طبق بيمهنامه به وسيلۀ بيمهكننده.
٢-قبول بيمهگر، يعنى آنچه بيمهكننده انشاء كرد، او قبول كند.
٣-معلوم كردن آنچه بيمه مىشود: حيات و سلامتى بدن اموال ماشين و يا چيزهاى ديگر.
٤-تعيين بيمۀ ماهيانه و يا ساليانه. .
مسأله ٢٧ لازم است در قرارداد بيمه تعيين آنچه كه بيمه مىشود و تعيين خطرهاى احتمالى كه آن چيز به خاطر آن خطرات بيمه مىشود و همين طور لازم است اقساط بيمه و ابتداء و انتهاء و مدت بيمه تعيين گردد.
مسأله ٢٨ مىتوان قرارداد بيمه را با تمام اقسام آن از باب عقد هبۀ معوّضه تصحيح كرد به اين معنى كه بيمهكننده مبلغى را به طور ماهيانه يا ساليانه يا يكجا به بيمهگر هبه مىكند و در ضمن عقد هبه به بيمهگر شرط مىكند كه در صورت پيشآمد و رخدادِ هر نوع خسارتى كه در بيمهنامه ذكر شده، بايد بيمهگر آن را جبران كند و بر بيمهگر نيز واجب است به اين شرط وفا كند و خسارت بيمهكننده را جبران كند، بنا بر اين عقد بيمه به تمام اقسام آن يك نوع هبه معوضه است، جايز و صحيح است.
مسأله ٢٩ چنانچه بيمهگر در صورت پيشآمد خسارتى بر بيمهكننده از جبران آن خوددارى كند و به شرط هبه عمل ننمايد و خسارت نپردازد، بيمهكننده خيار تخلف شرط دارد و مىتواند قرارداد بيمه را فسخ كند و آنچه از اقساط بيمه پرداخت كرده است، مسترد داشته و پس بگيرد.
مسأله ٣٠ در صورتى كه بيمهكننده به پرداخت اقساط بيمه كمّاً و كيفاً اقدام نكند، واجب نيست بر بيمهگر كه خسارات وارده را جبران كند و بيمهكننده حق ندارد آنچه از اقساط بيمه پرداخت كرده است، مسترد بدارد و پس بگيرد.
مسأله ٣١ براى صحّت قرار داد بيمه مدت معينى اعتبار نشده است كه بايد يك ساله باشد يا دو ساله و يا بيشتر، بلكه تابع است به آنچه طرفين بيمهگر و بيمهكننده اتفاق كرده باشند.
مسأله ٣٢ اگر عدهاى و چند نفرى جمع شوند و اتفاق كنند بر تأسيس شركتى كه سرمايۀ شركت را به طور مشترك از مال خودشان بگذارند و هر يك از شركاء و يا يكى از آنها در ضمن عقد شركت بر ديگران شرط كند كه چنانچه پيشآمد ضرر و حادثهاى بر