بهجت : مسأله ٢١٢٤ اگر انسان قسم بخورد كه كار واجب يا مستحبّى را انجام دهد و يا معصيت يا مكروهى را ترك كند، بايد به مفاد قسم عمل كند و مخالفت آن كفّاره دارد.

[مسأله ٢٦٧٤]

مسأله ٢٦٧٤ اگر انسان از روى فراموشى يا ناچارى (١) به قسم عمل نكند، كفّاره بر او واجب نيست و همچنين است اگر مجبورش كنند كه به قسم عمل ننمايد (٢) . و قسمى كه آدم وسواسى مى‌خورد، مثل اين كه مى‌گويد و اللّٰه الآن مشغول نماز مى‌شوم و بواسطۀ وسواس مشغول نمى‌شود، اگر وسواس او طورى باشد كه بى‌اختيار به قسم عمل نكند كفّاره ندارد.

(١) خوئى ، سيستانى : [و]يا غفلت. .

تبريزى : [و]يا ندانستن. .

(٢) مكارم : اگر از روى فراموشى يا اجبار و اضطرار به قسم عمل نكند كفّاره ندارد. .

بهجت : مسأله تخلّف از قسم در صورت اضطرار يا فراموشى كفّاره ندارد.

[مسأله ٢٦٧٥]

مسأله ٢٦٧٥ كسى كه قسم مى‌خورد (١) اگر حرف او راست باشد قسم خوردن او مكروه است و اگر دروغ باشد حرام و از گناهان بزرگ مى‌باشد (٢) ولى اگر براى اين كه خودش يا مسلمان ديگرى را (٣) از شرّ ظالمى نجات دهد، قسم دروغ بخورد اشكال ندارد بلكه گاهى واجب مى‌شود (٤) و اين جور قسم خوردن غير از قسمى است كه در مسائل پيش گفته شد.

(١) خوئى ، سيستانى ، تبريزى : كه حرف من راست است. .

(٢) سيستانى : اگر دروغ باشد حرام است بلكه قسم دروغى كه در مقابل فصل منازعات خورده مى‌شود، از گناهان بزرگ مى‌باشد. .

(٣) زنجانى : مسلمان يا غير مسلمان را (كه اموال وى احترام دارد) . .

(٤) اراكى : امّا اگر بتواند توريه كند، يعنى موقع قسم خوردن، طورى نيّت كند كه دروغ نشود بنا بر احتياط واجب بايد توريه كند، مثلاً اگر ظالمى بخواهد كسى را اذيت كند و از انسان بپرسد كه او را نديده‌اى و انسان يك ساعت قبل او را ديده باشد، احتياط آن است كه بگويد: او را نديده‌ام و قصد كند كه از پنج دقيقه پيش نديده‌ام. و اين جور قسم خوردن غير از قسمى است كه در مسائل پيش گفته شد.

گلپايگانى ، خوئى ، تبريزى ، صافى : امّا اگر بتواند توريه كند، يعنى موقع قسم خوردن طورى نيّت كند كه دروغ نشود ( گلپايگانى ، صافى : بنا بر احتياط واجب بايد خوئى ، تبريزى : بهتر اين است كه) توريه نمايد مثلاً اگر ظالمى بخواهد كسى را اذيّت كند و از انسان بپرسد كه او را نديده‌اى؟ و انسان يك ساعت قبل او را ديده باشد، بگويد او را نديده‌ام و قصد كند كه از پنج دقيقه پيش نديده‌ام.

زنجانى : امّا اگر بتواند توريه كند يعنى موقع قسم خوردن طورى نيّت كند كه دروغ نشود، بنا بر احتياط مستحبّ توريه نمايد، مثلاً اگر ظالمى بخواهد كسى را اذيّت كند و از انسان بپرسد كه او را نديده‌اى و انسان يك ساعت قبل او را ديده باشد، احتياط مستحبّ آن است كه بگويد او را نديده‌ام و قصد كند كه مثلاً از پنج دقيقه پيش نديده‌ام.

سيستانى : امّا اگر بتواند توريه كند و توجّه به آن هم داشته باشد احتياط واجب اين