مسأله ٢٣٢١ اگر كسى با اجازۀ بدهكار ضامن شود كه بدهى او را بدهد، مى‌تواند مقدارى را كه ضامن شده (١) از او مطالبه نمايد، ولى اگر به جاى جنسى كه بدهكار بوده جنس ديگرى به طلبكار او بدهد، نمى‌تواند چيزى را كه داده از او مطالبه نمايد، مثلاً اگر ده من گندم بدهكار باشد و ضامن ده من برنج بدهد نمى‌تواند برنج را از او مطالبه نمايد، (٢) امّا اگر خودش راضى شود كه برنج بدهد اشكال ندارد. اين مسأله، در رساله آيت اللّٰه بهجت نيست

(١) گلپايگانى ، فاضل ، صافى : پس از پرداخت آن. .

خوئى ، تبريزى : پس از دادن. .

سيستانى : هر چند پيش از دادن آن. .

(٢) تبريزى : ولى ظاهر آن است كه ده من گندم را مى‌تواند مطالبه كند. .

مكارم : رجوع كنيد به ذيل مسأله ٢٣٢٠)

زنجانى : مسأله اگر كسى با اجازۀ بدهكار ضامن شود كه بدهى او را بدهد مى‌تواند مقدارى را كه ضامن شده پس از دادن، از او بگيرد مگر آن كه ضامن در هنگام پرداخت بدهى قصد مجّانيت كرده باشد، يا بدهكار لفظى بكار برده باشد كه ظاهر آن، اين باشد كه ضامن بطور مجّانى بدهى او را بپردازد كه در اين صورت چيزى بر عهدۀ بدهكار نيست. به هر حال اگر ضامن به جاى جنسى كه بدهكار بوده جنس ديگرى به طلبكار او بدهد، نمى‌تواند چيزى را كه داده از بدهكار بگيرد؛ مثلاً اگر ده كيلو گندم طلبكار باشد و ضامن ده كيلو برنج بدهد، نمى‌تواند برنج را از او مطالبه كند، امّا اگر خودش راضى شود كه برنج بدهد، اشكال ندارد.

احكام ضمان ( استفتاءات از مقام معظم رهبرى)

س ١٦٨١: كسى كه در حساب بانكى خود موجودى ندارد، آيا مى‌تواند چكى را به عنوان وثيقۀ ضمانت از شخص ديگرى، صادر كند؟ ج: ميزان در اين گونه امور قوانين نظام جمهورى اسلامى مى‌باشد.

س ١٦٨٢: از شخصى مقدارى طلب داشتم كه در پرداخت آن كوتاهى مى‌كرد، در نتيجه يكى از اقوام او چك مدّت دارى را به مقدار مبلغ قرض، به من داد به اين شرط كه به او در پرداخت بدهى مهلت بدهم، بدين ترتيب او ضامن شد كه اگر بدهكار قرض خود را تا سرِ موعدِ چك ندهد، آن را بپردازد، سپس فرد بدهكار فرار كرد و مخفى شد و در حال حاضر دسترسى به او ندارم، آيا شرعاً جايز است كه همه قرض را از ضامن بگيرم؟ ج: اگر بر وجه صحيح شرعى ضامن شده باشد كه اگر بدهكار قرض خود را تا مدّت معيّنى نپرداخت، او آن را به شما بپردازد، جايز است بعد از رسيدن موعد، قرض خود را از او مطالبه كنيد و همه آن را از او بگيريد.