رساله توضیح المسایل ( مراجع ) - خمینی، روح الله و سایر مراجع - الصفحة ٢٥٤ - اولياى تصرّف
مىشود و تصرّف ديگران در آنها منوط به اذن ولىّ شرعى آنان است.
س ١٤٩٠: پدرم صاحب يك غرفه تجارى بود كه بعد از وفاتش عموهايم آن را اداره مىكردند و مبلغ معيّنى را به عنوان اجاره به ما مىدادند، بعد از گذشت مدّتى مادرم كه قيّم ما بود مبلغى پول از يكى از عموهايم قرض گرفت و آنان هم پرداخت اجاره آن را به حساب مبلغى كه از آنان قرض گرفتهايم قطع كردند و سپس آن غرفۀ تجارى را بر خلاف قانون حفظ و نگهدارى اموال كودكان صغير تا رسيدن به سنّ بلوغ از مادرم خريدند و معامله بطور رسمى در دوران حكومت قبلى با كمك بعضى از افراد كه تابع آن حكومت بودند، قطعى و تمام شد، تكليف ما در حال حاضر چيست؟ آيا آن تصرفات و معامله محكوم به صحت هستند يا اينكه ما از نظر شرعى حقّ فسخ آن معامله را داريم؟ و آيا حقّ صغير با مرور زمان از بين مىرود؟ ج: اجارۀ غرفه و قطع پرداخت مال الإجاره به جهت مبلغى كه قرض گرفته شده و همچنين فروش آن محكوم به صحّت است، مگر آنكه از طريق شرعى و قانونى ثابت شود كه فروش سهم كودكان صغير در آن زمان به مصلحتشان نبوده و يا قيّم آنان مجاز در فروش آن نبوده است و كودكان هم بعد از بلوغ آن معامله را اجازه ندادهاند و بر فرض اثبات بطلان معامله، مرور زمان اثرى در سقوط حقّ افراد صغير ندارد.
س ١٤٩١: شوهرم در يك حادثه رانندگى كه يكى از دوستانش راننده ماشين بود كشته شد و من قيّم شرعى و قانونى فرزندان صغيرم شدم. اوّلاً: آيا من بايد از راننده، مطالبۀ ديۀ و يا پيگيرى مسئلۀ دريافت حقّ بيمه را بكنم؟ ثانياً: آيا جايز است در مال مخصوص فرزندان براى برگزارى مراسم عزادارى پدرشان تصرّف كنم؟ ثالثاً: آيا براى من جايز است از حقّ كودكان صغير نسبت به ديه كوتاه بيايم؟ رابعاً: اگر از حقّ آنان كوتاه بيايم و آنان بعد از بلوغ به آن راضى نشوند، آيا من ضامن ديه هستم؟ ج:١ اگر راننده يا فرد ديگرى از نظر شرعى ضامن ديه باشد، بر شما واجب است كه به عنوان ولايت بر كودكان صغير حقّ آنان را با مطالبه از كسى كه ديه بر عهده اوست، حفظ كنيد و همچنين در مسأله حقّ بيمه هم اگر كودكان به موجب قانون چنين حقّى را داشته باشند، همين وظيفه را داريد.٢ مصرف اموال صغير در هزينههاى مجالس ترحيم پدرشان جايز نيست هر چند به طريق ارث از پدرشان به آنان رسيده باشد.٣-و ٤ گذشت شما از حقّ فرزندان كه خلاف مصلحت آنان مىباشد جايز نيست و آنان مىتوانند بعد از بلوغ ديه را مطالبه كنند.
س ١٤٩٢: شوهرم كه چند كودك صغير دارد فوت كرده است و به استناد رأى دادگاه جدّ پدرى آنان ولىّ و قيّم همگى آنان شده است، آيا در صورتى كه يكى از فرزندان به سنّ بلوغ برسد، قيّم برادران ديگرش مىشود؟ و اگر اينگونه نباشد، آيا من حقّ دارم سرپرست فرزندانم باشم؟ و از طرفى جدّ آنان به استناد رأى دادگاه قصد دارد سدس اموال ميّت را بگيرد، اين مسئله چه حكمى دارد؟ ج: قيمومت و ولايت بر ايتام صغير تا زمان بلوغ و رشد آنان با جدّ پدرى ايشان است بدون اينكه نياز به نصب از طرف دادگاه باشد، ولى تصرفات او در اموال آنان بايد طبق مصلحت و منفعت ايشان باشد و اگر اقدام به عملى بر خلاف مصلحت كودكان صغير كرد،